Υγεία

Show_woman_110335787
Υγεία

ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ: Ευκαιρία για αλλαγή

ΤΗΣ ΝΕΚΤΑΡΙΑΣ ΚΑΡΑΚΩΣΤΑ

Όταν τα πρώτα σημάδια της εμμηνόπαυσης κάνουν την εμφάνισή τους, η ψυχολογία της γυναίκας αλλάζει, καθώς η διακοπή της περιόδου έχει συνδυαστεί με την έναρξη της τρίτης ηλικίας. Αυτό και μόνο το γεγονός την τρομοκρατεί. Οι ειδικοί τονίζουν, πως οι γυναίκες θα πρέπει να πάψουν πια να αντιμετωπίζουν την εμμηνόπαυση σαν το... φθινόπωρο της ζωής τους, αλλά να  τη βιώσουν σαν μια νέα... άνοιξη, σαν ευκαιρία για αλλαγή! Ο Μαιευτήρας- Γυναικολόγος κ. Παναγιώτης Ψαθάς απαντά στις ερωτήσεις και λύνει τις απορίες μας.

Eιδικά αν δεν είναι κατάλληλα προετοιμασμένη για το γεγονός, η γυναίκα αισθάνεται πως ο βίαιος χρόνος ήλθε να της στερήσει τη γυναικεία της ταυτότητα. Οι γυναίκες στην εμμηνόπαυση, εκτός από το γεγονός ότι «πενθούν» την απώλεια της αναπαραγωγικής τους ικανότητας, κάνουν αρνητικές σκέψεις γύρω από την υγεία και τη σεξουαλικότητά τους. Ανησυχούν πως δεν θα είναι πια επιθυμητές, ανησυχούν και για το αν και κατά πόσο θα μειωθεί η σεξουαλική τους επιθυμία. Πολλές γυναίκες θεωρούν την εμμηνόπαυση σημάδι των γηρατειών. Πρόκειται για μια παρεξηγημένη αντίληψη, που τις γεμίζει ανησυχία. Η εμμηνόπαυση είναι γενικά μια περίοδος έντονων σωματικών και συναισθηματικών αλλαγών για τη γυναίκα.  Συνήθως εμφανίζεται στην ηλικία μεταξύ των 45 και 55 ετών και σημαίνει το τέλος της γόνιμης ηλικίας. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

►Συμπτώματα
Οι περισσότερες γυναίκες εμφανίζουν προβλήματα και αλλαγές όπως εξάψεις (hot flushes), νυκτερινές εφιδρώσεις, ευερεθιστότητα, ασταθή και επώδυνα έμμηνα, έντονες αλλαγές στη διάθεσή τους, δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν και να κοιμηθούν, υποφέρουν από συχνούς πονοκεφάλους, κουράζονται εύκολα, κλαίνε χωρίς λόγο και παίρνουν κιλά. Αναμφισβήτητα, σημαντικό ρόλο σε αυτές τις αλλαγές παίζουν και οι ορμονικές μεταβολές που συμβαίνουν στο σώμα της γυναίκας. Στην κλιμακτήριο μειώνεται η παραγωγή των ορμονών των ωοθηκών (οιστρογόνα, προγεστερόνη) και αυξάνονται οι ορμόνες της υπόφυσης, στην προσπάθειά τους να ενεργοποιήσουν τις ωοθήκες. 
«Κατά την εμμηνόπαυση, ο μεταβολισμός επιβραδύνεται. Ταυτόχρονα συμβαίνουν διάφορες ορμονικές αλλαγές, που μπορεί να αυξήσουν το αίσθημα της πείνας, να προκαλέσουν κατάθλιψη ή και κακό ύπνο. Έτσι, οι γυναίκες που μπαίνουν στην εμμηνόπαυση, συχνά μπορεί να αυξήσουν το σωματικό τους βάρος, ιδίως αν δεν προσαρμόσουν τον τρόπο ζωής τους ανάλογα με τις αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα τους. Μελέτες δείχνουν, ότι καθώς τα οιστρογόνα μειώνονται, οι γυναίκες καταναλώνουν περισσότερες θερμίδες και λιγότερο θρεπτικά τρόφιμα, πλούσια σε λίπος και ζάχαρη. Παράλληλα, μειώνεται η άσκηση, λόγω της κόπωσης, της κατάθλιψης ή της δυσκολίας στον ύπνο που χαρακτηρίζει την περιεμμηνόπαυση. Επίσης, φαίνεται ότι τα μειωμένα επίπεδα των οιστρογόνων περιορίζουν τον μεταβολικό ρυθμό ηρεμίας (RMR, Resting Metabolic Rate) της γυναίκας κατά 40-70 θερμίδες/ ημέρα. Το ποσό αυτό ενέργειας, αν δεν αντισταθμιστεί με δίαιτα και άσκηση, αποθηκεύεται και έτσι η γυναίκα παίρνει κιλά», τονίζει ο Μαιευτήρας- Γυναικολόγος κ. Παναγιώτης Ψαθάς.
Ο ίδιος εξηγεί ότι με την εμμηνόπαυση, αλλάζει επίσης η κατανομή της αποθήκευσης του λίπους στο σώμα: «Η απουσία οιστρογόνων αλλάζει και την κατεύθυνση κατανομής του λίπους, που  πλέον συσσωρεύεται στην κοιλιά (αντί για τους γοφούς), με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος για καρδιοπάθειες και διαβήτη».
Η κολπική ξηρότητα, ο πόνος κατά την επαφή, η έλλειψη σεξουαλικού ενδιαφέροντος και η ουρογεννητική ατροφία συνιστούν ένα ακόμη πρόβλημα. Τα τοιχώματα του κόλπου γίνονται ξηρότερα και λεπτότερα, λόγω της μείωσης των οιστρογόνων. Με λιγότερα οιστρογόνα, το σεξ γίνεται λιγότερο άνετο. Επίσης, αυξάνεται η συχνότητα των κολπικών μολύνσεων ή των λοιμώξεων του ουροποιητικού συστήματος, ενώ ορισμένες γυναίκες επίσης μπορεί να έχουν ακράτεια ούρων όταν φτερνίζονται, βήχουν ή γελούν.
Με την εμμηνόπαυση, εμφανίζονται επίσης αλλαγές στο δέρμα (μείωση της ελαστικότητας στο πρόσωπο και το λαιμό, ξηρότητα και ρυτίδες), ενώ πολλές γυναίκες παρατηρούν αλλαγές στον τόνο της φωνής τους, τριχοφυΐα ή –αντίθετα- τριχόπτωση, δυσφορία στο στήθος, πόνο στους μύες, φλεγμονές στις αρθρώσεις κ.ά. Ένα μικρό ποσοστό γυναικών ωστόσο, που δεν ξεπερνά το 15%, εισέρχονται στην μετά την κλιμακτήριο εποχή ανώδυνα, χωρίς κανένα ιδιαίτερο πρόβλημα.

►Η στάση της γυναίκας
Έρευνες έχουν δείξει, ότι, σε πολλές περιπτώσεις, μέρος των συμπτωμάτων δεν οφείλεται απλώς στις ορμονικές μεταβολές της εμμηνόπαυσης, αλλά και στη στάση της γυναίκας απέναντι σε αυτό το γεγονός.
Το «πένθος» που βιώνει η γυναίκα, λόγω της απώλειας της αναπαραγωγικής ικανότητας, είναι σύμφωνα με τον ειδικό, πέρα για πέρα φυσιολογικό. Ο κ. Ψαθάς εξηγεί: «Η γυναίκα δεν πρέπει να απωθεί αυτό το αρνητικό συναίσθημα. Είναι σημαντικό να αντέξει να το βιώσει και να το αποδεχτεί, ώστε να μπορέσει να καλωσορίσει τις αλλαγές στη ζωή της. Είναι υγιές να θλίβεται που χάνεται η λειτουργία της μήτρας της, πρέπει όμως να αντιληφθεί ότι είναι ένα ολοκληρωμένο άτομο, με μυαλό, με ψυχή και καρδιά.  Αν, παρ’ όλα αυτά, δυσκολεύεται να αποδεχθεί το γεγονός, αυτό μάλλον οφείλεται στην αντίληψη που είχε από πριν, για την ταυτότητα και τον ρόλο της. Η επικοινωνία της γυναίκας με τον σύντροφό της είναι επίσης πολύ σημαντική. Η λέξη αποδοχή, είναι, νομίζω, η πιο αντιπροσωπευτική για το τι πρέπει να χαρακτηρίζει τη ζωή του ζευγαριού τη συγκεκριμένη περίοδο».
«Είναι πολύ φυσικό οι γυναίκες να δυσκολεύονται να αποδεχτούν αυτήν την καινούργια φάση στη ζωή τους, όταν η έννοια της κλιμακτηρίου είναι φορτισμένη στη συνείδηση των ανθρώπων με ένα σωρό αρνητικές εικόνες, όπως γυναίκες υστερικές, ανικανοποίητες και συνεχώς φορτισμένες. Πολλές φορές, οι άνθρωποι σκέφτονται στερεοτυπικά, όταν π.χ. δουν μία γυναίκα γύρω στα 50 να είναι σε ένταση και βιάζονται αμέσως να το αποδώσουν στις ορμονικές αλλαγές που βιώνει. Αυτή λοιπόν είναι μία στερεοτυπική εικόνα που συχνά οφείλεται στην -αφελή- αντίληψη ότι η γυναίκα στην κλιμακτήριο είναι δυστυχής και υστεριάζουσα», υπογραμμίζει ο κ. Ψαθάς.
Πολύ συχνά, η εμφάνιση της εμμηνόπαυσης οδηγεί και σε αλλαγές στη σεξουαλική ζωή του ζευγαριού, οι οποίες βέβαια οφείλονται όχι μόνο στις ψυχολογικές, αλλά και στις σωματικές αλλαγές της γυναίκας. Σε αυτήν την περίπτωση, σύμφωνα με τον κ. Ψαθά, το «κλειδί» είναι το πώς θα αντιδράσει ο σύντροφος στη μειωμένη ερωτική διάθεση που συνοδεύει την πρώτη φάση της κλιμακτηρίου. «Η εμμηνόπαυση μπορεί να είναι μία δοκιμασία για τη σχέση του ζευγαριού, μπορεί να είναι όμως και μια εξελικτική φάση στη ζωή της γυναίκας, την οποία αν κατανοήσουν οι σύντροφοι από κοινού, πιθανόν να βγουν δυνατότεροι και η σχέση τους ανθεκτικότερη» σημειώνει.
Οι γυναίκες πρέπει να δουν τη συγκεκριμένη περίοδο σαν ευκαιρία για να κάνουν αλλαγές στη ζωή τους. «Είναι πολύ σημαντικό οι γυναίκες να αποδεχθούν τις αλλαγές που σηματοδοτεί η κλιμακτήριος για τη ζωή και το σώμα τους, να καλοδεχθούν το γεγονός ότι μεγαλώνουν. Όσο καλύτερη σχέση έχουμε με τον εαυτό μας και όσο πιο συνειδητά ζούμε τη ζωή μας, τόσο λιγότερο κλονιζόμαστε από τα αρνητικά συναισθήματα που μπορεί να συνοδεύουν το γεγονός ότι μεγαλώνουμε», τονίζει ο κ. Ψαθάς.

►Ορμονικές αλλαγές και υποκατάσταση
Μακροπρόθεσμα, η έλλειψη των οιστρογόνων οδηγεί σε σημαντική αύξηση του κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου, σε απώλεια της οστικής μάζας και εμφάνιση οστεοπόρωσης. Κι επειδή η αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης έχει σαν αποτέλεσμα η γυναίκα να ζει έως και τη μισή της ζωή σε κατάσταση εμμηνόπαυσης, είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι αυτή η γυναίκα θα ζει με υγεία.
Τα προηγούμενα χρόνια, η χορήγηση της ορμονικής θεραπείας υποκατάστασης (οιστρογόνα και προγεστερόνη) έδινε στις γυναίκες τη λύση σε πολλά από τα συμπτώματά τους και προστασία από την οστεοπόρωση, τα κατάγματα και τις καρδιακές προσβολές. Η δημοσίευση ωστόσο μιας μεγάλης έρευνας σχετικά με την ορμονική θεραπεία, τον Ιούλιο του 2002, ανέτρεψε τα δεδομένα. Η έρευνα ανέφερε ότι οι γυναίκες που βρίσκονταν σε θεραπεία είχαν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης εγκεφαλικού επεισοδίου και φλεβικής θρόμβωσης, παρόλο που αναγνώριζε τα οφέλη της θεραπείας στην πρόληψη των καταγμάτων.
O κ. Ψαθάς θεωρεί πως η κάθε γυναίκα θα πρέπει να συζητήσει την περίπτωσή της και τις ιδιαιτερότητές της με τον γιατρό της. «Ο θεράπων γιατρός θα πρέπει να εξετάσει κατά πόσο είναι απαραίτητο να δοθεί θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης για καταπολέμηση των δύσκολων συμπτωμάτων που συνοδεύουν την εμμηνόπαυση. Εάν δεν υπάρχει άλλος τρόπος αντιμετώπισής τους, μια βραχυπρόθεσμη θεραπεία ίσως να μην έχει πολλούς κινδύνους. Αν όμως, η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης χορηγείται για καταπολέμηση της οστεοπόρωσης ή για πρόληψη των καρδιακών προβλημάτων, ο θεράπων γιατρός θα πρέπει να επανεξετάσει την κατάσταση, λαμβάνοντας υπ' όψη τα πρόσφατα δεδομένα και την κατάσταση της ασθενούς του».

who is who
Ο Παναγιώτης Σ. Ψαθάς είναι Μαιευτήρας χειρουργός –Γυναικολόγος.
Σπούδασε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1994 έλαβε την χειρουργική ειδικότητα και το 1995 ξεκίνησε την εκπόνηση διδακτορικής διατριβής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει εξειδικευθεί στην Αναπαραγωγική Ενδοκρινολογία, την Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή και τη Λαπαροσκόπηση, στο University of North Carolina at Chapel Hill. Έχει παρακολουθήσει μετεκπαιδευτικό σεμινάριο στη ρομποτική χειρουργική στο Στρασβούργο και πλήθος άλλων ανάλογων σεμιναρίων, ενώ έχει συμμετάσχει με εργασίες και ανακοινώσεις σε διεθνή και εγχώρια σεμινάρια και συνέδρια. Είναι ιατρός της Μονάδας Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής –Εξωσωματικής Γονιμοποίησης του ΙΑΣΩ.
Διατηρεί ιδιωτικό μαιευτικό-γυναικολογικό ιατρείο στη Νίκαια.
ΠΕΤΡΟΥ ΡΑΛΛΗ 438, 18451 – Νίκαια, τηλ. 210 4913 529
http://www.ppsathas.com/