Υγεία

Show_nevroekfilistikes_for_web_548x328
Υγεία

Νευροεκφυλιστικές παθήσεις

της Νεκταρίας Καρακώστα

Τι πρέπει να γνωρίζουμε;
Ολοένα και πιο συχνό φαινόμενο αποτελούν οι νευροεκφυλιστικές παθήσεις, λόγω της αύξησης του προσδόκιμου επιβίωσης και της αύξησης του πληθυσμού. Υπάρχει τρόπος να προστατευθούμε από αυτές; Τι ρόλο μπορεί να παίξει η διατροφή; Ο νευρολόγος κ. Γιώργος Σπανάκης μας δίνει όλες τις απαντήσεις.

H αύξηση των περιστατικών αυτών των νοσημάτων είναι πιθανό να σχετίζεται επίσης με γενετικούς παράγοντες, αλλά και με τις αυξημένες δυνατότητες διάγνωσης και τεκμηρίωσής τους, καθώς τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται πλέον είναι πιο ευαίσθητα και οι επιδημιολογικές μελέτες πιο άρτιες.
Εντυπωσιακό είναι το στοιχείο ότι οι παθήσεις αυτές, εκτός από τις μεγάλες ηλικίες, μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και στις ηλικίες των 30 ή των 40 ετών- αν και αυτές οι περιπτώσεις είναι μάλλον σπάνιες. «Είναι σαφές ότι αυτά τα νοσήματα δεν προκύπτουν από τη μια μέρα στην άλλη κι ότι απαιτούνται συνήθως πολλά έτη για να εξελιχθούν. Γι' αυτό τον λόγο, η συχνότητά τους αυξάνεται με την ηλικία και αφορούν συνήθως τις ηλικίες μετά τα 60. Όμως, μπορεί να συμβούν σπανίως και σε μικρότερες ηλικίες, ειδικά όταν συντρέχουν ειδικοί επιβαρυντικοί γενετικοί ή περιβαλλοντικοί παράγοντες. Για παράδειγμα, στη νόσο Alzheimer μεταλλάξεις σε 3 γονίδια, το APP, το PSEN1 και το PSEN2 προκαλούν τη νόσο στις ηλικίες 30-60 ετών. Αυξημένη έκφραση του γονιδίου APP έχουν και τα άτομα με σύνδρομο Down, λόγω ενός επιπλέον αντιγράφου στο χρωμόσωμα 21- τα άτομα αυτά εμφανίζουν τη νόσο συνήθως στην πέμπτη δεκαετία της ζωής τους», εξηγεί ο νευρολόγος κ. Γιώργος Σπανάκης.

Ο ρόλος της πρόληψης
Όσο δυσοίωνη είναι η είδηση ότι οι νευροεκφυλιστικές παθήσεις αυξάνουν, τόσο αισιόδοξα είναι τα νέα από τον χώρο της πρόληψης αυτών των παθήσεων. Όπως, μάλιστα επισημαίνει ο νευρολόγος, θα πρέπει να τους δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση. «Είναι σημαντικότερο να πρoλαμβάνεις παρά να θεραπεύεις, γνωρίζουμε από την ελληνική ιατρική παράδοση. Διότι το να θεραπεύεις όταν η νόσος έχει εμφανιστεί, είναι σαν να σκάβεις για να βρεις νερό, όταν έχεις ήδη διψάσει. Ακόμα πιο σημαντικό από τη διάγνωση, είναι επομένως, το να μη χρειαστεί να γίνει η διάγνωση! Αν ωστόσο, η εμφάνιση της νόσου δεν αποφευχθεί, είναι σημαντικό η διάγνωση να γίνει όσο το δυνατόν πιο νωρίς, ώστε να υπάρχει περιθώριο αναστροφής έστω και μερικής ή και επιβράδυνσης της εξέλιξης της νόσου», τονίζει ο κ. Σπανάκης και εξηγεί: «Ακόμη κι όταν υπάρχουν γονίδια που προδιαθέτουν σε μια τέτοια νόσο, παράγοντες που έχουν σχέση με τον τρόπο ζωής μπορούν να τροποποιήσουν την έκφραση των γονιδίων και άρα να καταστείλουν ή να αναιρέσουν τους μηχανισμούς που οδηγούν στη φλεγμονή και την εκφύλιση. Έτσι, η εκδήλωση της νόσου μπορεί να αποφευχθεί ή, στη χειρότερη των περιπτώσεων, να καθυστερήσει σημαντικά».

Ποιοι είναι όμως αυτοί οι παράγοντες του τρόπου ζωής που ευνοούν την εκδήλωση αυτών των νοσημάτων και ποιοι εκείνοι που μπορούν να μας προστατεύσουν από αυτά;
• Από προέκταση της διάσημης μελέτης[1] των 7 χωρών (2009) παράγοντες όπως το κάπνισμα, η υπέρταση και η αυξημένη ολική χοληστερόλη κατά τη μέση ηλικία, συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για άνοια.
•Επιπλέον, μια μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο Lancet2[2] το 2011 έδειξε ότι για το 50% των περιπτώσεων της νόσου Alzheimer σε παγκόσμιο επίπεδο, ενοχοποιούνται παράγοντες όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπέρταση στη μέση ηλικία, η παχυσαρκία στη μέση ηλικία, το κάπνισμα, η κατάθλιψη, η διανοητική αδράνεια ή το χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο και η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας.
Στον αντίποδα, η διατροφή μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην πρόληψη, όπως έδειξε και μια πρόσφατη ανάλυση της μελέτης Caerphilly Prospective Study (2013) στην Ουαλία. Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη μελέτη, η κατανάλωση σε καθημερινή βάση περισσότερων από 3 μερίδων φρούτων και λαχανικών, ελαττώνει τον κίνδυνο για άνοια κατά 20% στην 30ετία. «Αν μάλιστα αυτή η αλλαγή συνδυαστεί και με άλλες αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως αποχή από αλκοόλ και συστηματική, ήπια σωματική άσκηση, τα οφέλη είναι κατά πολύ μεγαλύτερα», σημειώνει ο κ. Σπανάκης.
«Τι ρόλο μπορεί να παίξει στην πρόληψη η μεσογειακή διατροφή;», ρωτάμε τον ειδικό. «Η Μεσογειακή, και ειδικότερα, η Κρητική Δίαιτα, που χαρακτηρίζεται από υψηλή πρόσληψη λαχανικών, οσπρίων, ξηρών καρπών και σπόρων, φρούτων, δημητριακών, μέτρια πρόσληψη ψαριών, υψηλή πρόσληψη ευεργετικών πολυακόρεστων λιπαρών οξέων, χαμηλή πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών οξέων, χαμηλή πρόσληψη κρεατικών και γαλακτοκομικών προϊόντων και περιορισμένη κατανάλωση αλκοόλ, κυρίως υπό τη μορφή κρασιού, έχει συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νόσων, αρκετών ειδών καρκίνου και συνολικής θνησιμότητας, αλλά και με μείωση του κινδύνου για την εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ», τονίζει ο νευρολόγος. Μάλιστα, διευκρινίζει ότι η Μεσογειακή Δίαιτα μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη, ακόμη κι όταν η νόσος Αλτσχάιμερ έχει εγκατασταθεί και τα συμπτώματά της έχουν ξεκινήσει.
«Η τήρηση των αρχών της Μεσογειακής Δίαιτας φαίνεται να έχει θετικές επιδράσεις ακόμη και μετά την έναρξη των συμπτωμάτων της νόσου Αλτσχάιμερ, καθώς επιμηκύνει την επιβίωση. Οι θετικές επιδράσεις της Μεσογειακής Δίαιτας πηγάζουν από την αλληλεπίδραση πολλών επιμέρους υγιεινών διατροφικών στοιχείων της και πραγματώνονται μέσω αντι-οξειδωτικών, αντι-φλεγμονωδών και προστατευτικών αγγειακών και άλλων βιολογικών μηχανισμών», εξηγεί ο κ. Σπανάκης.

Αντιμετώπιση
Ως προς την αντιμετώπιση, ο νευρολόγος υποστηρίζει τις φυσικές θεραπείες, έναντι των φαρμακευτικών- θεωρεί ότι οι τελευταίες δεν αντιμετωπίζουν τις αιτίες στη ρίζα τους, αλλά ότι με τεχνητό τρόπο προσπαθούν να αναιρέσουν το τελικό ορατό αποτέλεσμα και το σύμπτωμα. «Τα σκευάσματα αυτά δεν μπορούν ποτέ να δώσουν τη λύση που μπορούν να δώσουν οι φυσικές θεραπείες», σημειώνει ο κ. Σπανάκης και εξηγεί: «Οι φυσικές θεραπείες σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και έχουν κατ’ εξοχήν προληπτικό χαρακτήρα. Αντιμετωπίζουν τις αιτίες των νοσημάτων, ρυθμίζοντας συχνά την έκφραση μιας πλειάδας γονιδίων. Προς την κατεύθυνση αυτή κινείται και η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής- π.χ. ειδικών αντιοξειδωτικών και αποτοξινωτικών ουσιών, ειδικών αντιφλεγμονωδών λιπαρών και ειδικών βιταμινών. Η Ιατρική έχει σίγουρα πολλά να μας προσφέρει στο μέλλον με πρωτοποριακές θεραπείες που θα ενεργοποιούν ή θα απενεργοποιούν γονίδια, με βλαστικά κύτταρα και άλλες μεθόδους, όμως μέχρι τότε δεν χάνουμε τίποτα να αναζητούμε στις παραδοσιακές-εναλλακτικές μεθόδους την επιβεβαίωση της σύγχρονης επιστήμης», καταλήγει ο ειδικός.

Πηγές: 1. Keys A, Taylor HL, Blackburn H, Brozek J, Anderson JT, Simonson E. Circulation. 1963 Sep;28:381-95.
2. Barnes DE, Yaffe K. The projected effect of risk factor reduction on Alzheimer's disease prevalence. Lancet. 2011 July 19

 

Who is who

Γιώργος Σπανάκης
Iατρός - Nευρολόγος
Ο Γιώργος Σπανάκης είναι ιατρός νευρολόγος και παρέχει υπηρεσίες ολιστικής νευρολογίας. Έλαβε μεταπτυχιακή εξειδίκευση στις νευροεπιστήμες από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης. Προσφέρει συμβουλευτικές υπηρεσίες για πρόληψη νοσημάτων μέσω αλλαγών στη διατροφή και τον τρόπο ζωής τόσο στο ιατρείο του όσο και σε ομιλίες για το κοινό. Επίσης, συνεργάζεται για την προώθηση της ολιστικής σκέψης στην ιατρική με εκπαιδευτικούς οργανισμούς τόσο στο εσωτερικό όσο και το εξωτερικό.

Διεύθυνση: Θησέως 18Γ, Ηράκλειο Κρήτης
Ραδαμάνθους 15, Αρκαλοχώρι Ηρακλείου
τηλ. 2810222208, 6974914885
e-mail spanakis.g@gmail.com
www.neurotherapy.gr