Διατροφή

Show_mpaxarika_b_meros_for_web__548x328
Διατροφή

Oι ευεργετικές ιδιότητες των μπαχαρικών

της Νεκταρίας Καρακώστα

Β΄ μέρος

«Πιπέρι που καίει σαν τον Ήλιο, κόκκινο πιπέρι ζεστό σαν τον Ερμή, κανέλα είναι η Αφροδίτη, και γλυκιά και πικρή σαν όλες τις γυναίκες, και η Γη, το αλάτι του ηλιακού συστήματος, καθώς τίποτα δεν γίνεται χωρίς αυτό». H ατάκα του «παππού» στην «Πολίτικη Κουζίνα» του Τάσου Μπουλμέτη, είναι απλά ενδεικτική της πολυδιάστατης φύσης των μπαχαρικών: η απλόχερη χρήση τους στην κουζίνα, δεν προσδίδει απλά γεύση στα πιάτα, αλλά συμβάλλει και στην καλή μας υγεία. Στις γραμμές που ακολουθούν, «ακτινογραφούμε» 7 γνωστά μπαχαρικά, αποκαλύπτοντας γιατί αποτελούν τους «κρυφούς συμμάχους» της υγείας μας!

Κόλιανδρος
Ο κόλιανδρος χρησιμοποιείται ευρέως στη μεσογειακή κουζίνα, δίνοντας πλούσιο άρωμα σε πολλά πιάτα με κοτόπουλο, χοιρινό ή λαχανικά. Πρόσφατα απομονώθηκε ένα συστατικό του, η δοδεσενάλη, η οποία σύμφωνα με ερευνητές έχει ισχυρή αντιμικροβιακή δράση. Μάλιστα, η αντιμικροβιακή δράση της δοδεσενάλης είναι τόσο ισχυρή, που οι επιστήμονες θεωρούν ότι ο κόλιανδρος θα μπορούσε να έχει θέση ακόμη και στην καταπολέμηση των ανθεκτικών στα αντιβιοτικά λοιμώξεων και στην πρόληψη των τροφικών δηλητηριάσεων (με τη χρήση ελαίου κόλιαντρου ως συντηρητικού στα τρόφιμα). Στον κόλιανδρο έχουν αποδοθεί επίσης αντισπασμωδικές ιδιότητες, ενώ θεωρείται πως βοηθά στην καταπολέμηση του στρες, της ημικρανίας, των αρθριτικών και των μυικών πόνων.

Κουρκουμάς
Το δημοφιλές σε Ινδία, Νότια Ασία και Μέση Ανατολή μπαχαρικό, δίνει στα πιάτα χαρακτηριστικό κίτρινο χρώμα. Ο κουρκουμάς περιέχει ισχυρές αντιοξειδωτικές ουσίες, δρα καταπραϋντικά στον πόνο και ασκεί αντιφλεγμονώδη δράση. Περιέχει την ουσία κουρκουμίνη - μια φυσική χρωστική ουσία που χρησιμοποιείται στην παρασκευή του κάρι, η οποία έχει την ιδιότητα να αναστέλλει τις φλεγμονώδεις αποκρίσεις του οργανισμού. Έρευνα του Πανεπιστημίου Ludwig-Maximilians του Μονάχου έδειξε ότι μπορεί να έχει και δράση κατά του καρκίνου. Έρευνες  έχουν δείξει επίσης, ότι το συγγενικό του κουρκουμά, κάρι, έχει προστατευτική δράση ενάντια στη νόσο Αλτσχάιμερ, αλλά και στο Πάρκινσον!

Κρόκος Κοζάνης (σαφράν)
Το σαφράν περιέχει πλήθος θρεπτικών συστατικών όπως βιταμίνες C, Α, Β1, Β2, B3, B6 και Β9, μέταλλα και ιχνοστοιχεία, όπως μαγνήσιο, σίδηρο, ασβέστιο, φώσφορο, χαλκό, σελήνιο, κάλιο και ψευδάργυρο. Περιέχει επίσης αρκετές φυτοχημικές ουσίες με φαρμακευτικές ιδιότητες. Έτσι, η κατανάλωσή του έχει συσχετιστεί με βελτίωση της εγκεφαλικής λειτουργίας, της όρασης και της πέψης, αλλά και με τη βελτίωση των λιπιδίων του αίματος. Φαίνεται ότι έχει επίσης αντιθρομβωτική δράση, προσφέρει προστασία ενάντια στις φλεγμονές και ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, ενώ θεωρείται και φυσικό αφροδισιακό! Αρκετές μελέτες υποστηρίζουν την αντικαταθλιπτική του δράση, ενώ θεωρείται πως ανακουφίζει και από τα συμπτώματα του προεμμηνορυσιακού συνδρόμου. Ταιριάζει ιδανικά σε σούπες, σάλτσες, κρεατικά, ψάρια, ζυμαρικά και ρύζι.

Σκόρδο
Είναι αντιυπερτασικός και υπολιπιδαιμικός παράγοντας (συμβάλλει στη μείωση της χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων), ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και μειώνει τη γλυκόζη και την ινσουλίνη μεταγευματικά. Έχει επίσης αντιμικροβιακή, αντιμυκητισιακή, αντιβιοτική και αντιθρομβωτική δράση. Δοκιμάστε το σε σάλτσες, πίτσα και ψητά λαχανικά.

Μοσχοκάρυδο
Περιέχει αιθέριο έλαιο με θεραπευτικές ιδιότητες και έχει αναλγητική και αντισηπτική δράση. Θεωρείται πως βοηθά ιδιαίτερα στην καταπολέμηση του πόνου από πέτρες της χολής, των κολικών του νεφρού και των ρευματικών πόνων. Επίσης, διεγείρει τον εγκέφαλο και τονώνει το νευρικό σύστημα. Πιστεύεται πως καταπολεμά την ψυχική εξάντληση, το άγχος και τα σημάδια κατάθλιψης.
Οι Ρωμαίοι το χρησιμοποιούσαν ως θυμίαμα και σήμερα χρησιμοποιείται για να δώσει άρωμα σε πολλά αρτοσκευάσματα, σε προϊόντα ζαχαροπλαστικής, σε κρέατα, λαχανικά, σάλτσες, τυριά και σε cocktails. Αρωματίζει μοναδικά τη μπεσαμέλ και τον πουρέ πατάτας.

Βασιλικός
Πλούσιος σε ευγενόλη, εστραγόλη, λιναλούνη και άλλες ουσίες με σημαντική αντιμικροβιακή και αντιφλεγμονώδη δράση, έχει ηρεμιστικές και χαλαρωτικές ιδιότητες και καταπραΰνει τις ημικρανίες νευρικής φύσης. Επίσης, δρα και κατά του κρυολογήματος, ενώ βοηθά στην αντιμετώπιση της αϋπνίας και της εξάντλησης.
Αρωματίζει διάφορα ψητά, σαλάτες, βραστά, κοκκινιστά, σούπες κ.λπ., ενώ ταιριάζει πολύ σε σάλτσες που έχουν ως βάση τη φρέσκια ντομάτα. Στην ιταλική κουζίνα, η σάλτσα ζυμαρικών πέστο (pesto) έχει για βάση της τον βασιλικό.

Δυόσμος
Ο δυόσμος ανήκει στην οικογένεια της μέντας. Το κύριο συστατικό του είναι η μενθόλη, η οποία έχει αντισηπτικές και αναλγητικές ιδιότητες, ενώ έχει την ικανότητα να καταπραΰνει τους πόνους του στομάχου και τη ναυτία. Το έγχυμα του δυόσμου διαστέλλει τα στεφανιαία αγγεία, βελτιώνοντας την καρδιακή λειτουργία και ρίχνοντας την υψηλή πίεση, ενώ υπάρχουν και ενδείξεις ότι μπορεί να συμβάλει στη μείωση της χοληστερόλης. Χρησιμοποιείται επίσης αποτελεσματικά ενάντια σε κρυολογήματα και γρίπη, πυρετό, βήχα, ασθένειες των πνευμόνων και φλεγμονές του ανώτερου αναπνευστικού.

Tips για να αυξήσετε τη χρήση των μπαχαρικών

· Μην χρησιμοποιείτε μόνο τα συνηθισμένα είδη μπαχαρικών. Πειραματιστείτε, χρησιμοποιήστε περισσότερα από 1-2 συνηθισμένα, εμπλουτίζοντας τα πιάτα σας τόσο σε γεύσεις, όσο και σε αντιοξειδωτικά!
· Χρησιμοποιήστε τα για να μειώσετε το αλάτι και τη ζάχαρη από τις συνταγές σας. Αντί για αλάτι, μπορείτε να βάλετε στο φαγητό σας σκόρδο, πιπέρι, κάρι, κύμινο κ.ά. Αν έχετε συνηθίσει την κίνηση να προσθέτετε αλάτι στο φαγητό σας πριν το δοκιμάσετε, τότε μπορείτε να χρησιμοποιήσετε σκόρδο ή κρεμμύδι σε σκόνη, αντί για αλάτι.
· Στα ζυμαρικά μπορείτε να παραλείψετε τελείως το αλάτισμα και να τα αρωματίσετε με βασιλικό, ρίγανη, μαϊντανό ή πιπέρι. Το γευστικό αποτέλεσμα θα σας εκπλήξει ευχάριστα!
· Υπάρχουν μπαχαρικά με γλυκιά γεύση, τα οποία θα σας βοηθήσουν να μετριάσετε τη ζάχαρη, τόσο στη μαγειρική όσο και στη ζαχαροπλαστική. Τέτοια μπαχαρικά είναι το γλυκάνισο, το κάρδαμο, η κανέλα, το γαρίφαλο, το τζίντζερ και το μοσχοκάρυδο.
· Μαρινάρετε τα κρέατά σας πριν τα μαγειρέψετε, ειδικά τα ψητά και τα τηγανητά.
· Φυτέψτε και καλλιεργήστε τα δικά σας μυρωδικά, όπως δυόσμο, βασιλικό, δεντρολίβανο κ.ά.
· Προτιμήστε να αγοράζετε μπαχαρικά και μυρωδικά ολόκληρα και όχι τριμμένα, καθώς διατηρούν περισσότερο τα αρώματά τους. Τα ολόκληρα μπαχαρικά απελευθερώνουν τη γεύση τους όταν τα τρίψουμε, τα συνθλίψουμε ή όταν τα ρίξουμε ατόφια μέσα στην κατσαρόλα, την ώρα του μαγειρέματος.
· Προσοχή όμως! Ιδιαίτερα προσεκτικοί με τη χρήση των μπαχαρικών θα πρέπει να είναι όσοι πάσχουν από παθήσεις του στομάχου, όπως έλκος, γαστρίτιδα κ.λπ.

 

Πηγές: 1. Rastogi T., Devesa S., Mangtani P., Mathew A., Cooper N., Kao R., Sinha R., Cancer incidence rates among South Asians in four geographic regions: India, Singapore, UK and US, International Journal of Epidemiology, Volume 37, Issue 1, Pp. 147-160. 2. Satoh Τ., Kosaka Κ., Itoh Κ., Kobayashi Α., Yamamotο Μ., Shimojo Υ., Kitajima C., Cui J., Kamins J., Okamoto S., Izumi M., Shirasawa T., Lipton S., Carnosic acid, a catechol-type electrophilic compound, protects neurons both in vitro and in vivo through activation of the Keap1/Nrf2 pathway via S-alkylation of targeted cysteines on Keap1, Journal of Neurochemistry, Vol 104, Issue 4. 3. T. Rezaie, S. R. McKercher, K. Kosaka, M. Seki, L. Wheeler, V. Viswanath, T. Chun, R. Joshi, M. Valencia, S. Sasaki, T. Tozawa, T. Satoh, S. A. Lipton. Protective effect of carnosic acid, a pro-electrophilic compound, in models of oxidative stress and light-induced retinal degeneration. Investigative Ophthalmology & Visual Science, 2012; DOI: 10.1167/iovs.12-10793. 4. Federation of American Societies for Experimental Biology. “Peppers may increase energy expenditure in people trying to lose weight.” ScienceDaily. ScienceDaily, 28 April 2010. <www.sciencedaily.com/releases/2010/04/100427190934.htm>. 5. Mishra S., Palanivelu K., The effect of curcumin (turmeric) on Alzheimer’s disease: An overview, Ann Indian Acad Neurol. 2008 Jan-Mar; 11(1): 13–19.

 

 

 

  • Σχετικά Θέματα