Παιδί

Show_agios_vasilis_548x328
Παιδί

Γνωρίστε τον άγιο με τα κόκκινα

Γιατί είναι ο αγαπημένος Άγιος μικρών και μεγάλων; Γιατί φοράει κόκκινα και γιατί του αφήνουμε μπισκότα και γάλα; Τα γράμματα προς τον Άγιο τι αποκαλύπτουν; Στις γραμμές που ακολουθούν απαντάμε σε όλες τις πιθανές απορίες σας σχετικά με τον «Άγιο των Δώρων»...
Η θρυλική φιγούρα του ευτραφούς γέροντα από τη Καισάρεια, με τα γυαλάκια, τα ασπροκόκκινα ρούχα, τη λευκή γενειάδα και τις μαύρες μπότες, που είναι συνυφασμένος με τις γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, παραμένει αγαπητή σε όλους, μικρούς και μεγάλους. Τα παιδάκια περιμένουν με ανυπομονησία τον Άγιο που αφήνει δώρα κάτω από το στολισμένο χριστουγεννιάτικο δέντρο, ενώ και οι μεγάλοι ακούμε ευχάριστα τις ιστορίες γι' αυτόν και χαμογελάμε όταν τον «συναντάμε» στους δρόμους και στα εμπορικά κέντρα τις μέρες των γιορτών.
Πότε «γεννήθηκε» ο χαρακτήρας του Άγιου Βασίλη;
Προέκυψε από ένα ποίημα του Clement Moore με τίτλο «Η νύχτα πριν από τα Χριστούγεννα» («Επίσκεψη του Άγιου Βασίλη») το 1823 και εικονογραφήθηκε αρκετά χρόνια αργότερα, το 1863, στο περιοδικό Harper’s Weekly. Στην ποιητική αδεία οφείλεται και η πίστη ότι ο Άγιος Βασίλης μπαίνει στα σπίτια από την καμινάδα για να αφήσει τα δώρα και έχει έλκηθρο που το σέρνουν 7 τάρανδοι.

Γιατί φοράει κόκκινα;
Ένας θρύλος λέει ότι ο Άγιος «γεννήθηκε» από μία διαφήμιση γνωστής εταιρείας αναψυκτικών - για αυτό φέρει και τα χρώματά της. Ωστόσο, πολύ πριν γεννηθεί το δημοφιλές αναψυκτικό, υπήρχαν απεικονίσεις του Αγίου με την κόκκινη κάπα - άλλωστε και ο Άγιος Νικόλαος ως επίσκοπος φορούσε κόκκινο ράσο, αν και στην πρώτη εικονογράφησή του, από τον Τόμας Ναστ, ο αγαπημένος Άγιος των παιδιών φορούσε πράσινα ρούχα. Η επικράτηση του κόκκινου χρώματος, ίσως να έχει να κάνει και με την αισιοδοξία και τη χαρά που περιβάλλει τη συγκεκριμένη μορφή.
Η εταιρεία αναψυκτικών το 1931 παρουσίασε σε μια διαφήμισή της τον Άη Βασίλη ντυμένο στα κόκκινα, να φέρνει ως πρωτοχρονιάτικα δώρα τα προϊόντα της. Η διαφήμιση αυτή υπήρξε εμπορικά τόσο επιτυχής που έμελλε να γίνει σήμα δημοτικότητάς της ανά τον κόσμο. Γι’ αυτό και πολλοί θεωρούν ότι ο Άγιος Βασίλης είναι «δημιούργημά» της.

Tα πολλά και διαφορετικά του ονόματα
Σύμφωνα με την ελληνορθόδοξη παράδοση, ο Άγιος Βασίλης είναι ο Μέγας Βασίλειος, ο οποίος έζησε στη Καππαδοκία και αφιέρωσε σχεδόν όλη του τη ζωή στη βοήθεια προς τον συνάνθρωπο και που θεωρείται στην παγκόσμια ιστορία ως ο εμπνευστής αλλά και πρώτος δημιουργός της οργανωμένης φιλανθρωπίας.
Στην Αμερική και στην Αγγλία, «Σάντα Κλάους» είναι ο Άγιος Νικόλαος (Santa Claus= παραφθορά του Saint Nicolaus), ο οποίος ιστορικά είχε τη φήμη ότι χάριζε χρυσά νομίσματα σε ανθρώπους που το είχαν ανάγκη. Διόλου τυχαίο το γεγονός ότι σε πολλές χώρες, ο Άγιος φέρνει τα δώρα του στις 6 Δεκεμβρίου, ημέρα του Αγίου Νικολάου. Σύμφωνα με μία άλλη εκδοχή, ο Άγιος Βασίλης και η σύνδεσή του με τα δώρα, αποτελεί μετεξέλιξη της παράδοσης των Τριών Μάγων.
Σταδιακά, ο Άγιος Νικόλαος ενσωματώθηκε στις κουλτούρες των περισσότερων χωρών και απέκτησε διαφορετικά ονόματα: «Σίντερ-Κλάας» για τους Ολλανδούς, «Βάιναχτσμαν» για τους Γερμανούς, «ΛαμΚουνγκ-Κουνγκ» (=ο Καλός γερο-πατέρας) για τους Κινέζους, «Χοτέισο» για τους Ιάπωνες, «Μπάμπο Νατάλε» για τους Ιταλούς.
Σε αυτές τις χώρες, όταν μιλήσουμε για Άγιο Βασίλη, με όποιο όνομα κι αν τον αναφέρουμε, όλοι θα φέρουν στον νου τους τον ευτραφή γέροντα, με τη κόκκινη στολή, το έλκυθρο και τους ταράνδους. Βέβαια, υπάρχουν και περιπτώσεις όπως π.χ. στη Γαλλία, όπου ο χαριτωμένος γενειοφόρος είχε άλλη μορφή προτού επικρατήσει με τη μορφή που όλοι σήμερα τον έχουμε στο μυαλό μας. Ο Περ Νοέλ για παράδειγμα, αρχικά φορούσε μαύρα και μετακινείτο με γάιδαρο. Την παραμονή των Χριστουγέννων, τα παιδιά άφηναν τα παπούτσια τους δίπλα στο τζάκι, γεμάτα με καρότα και λιχουδιές για τον Γκι, τον γάιδαρο του Περ Νοέλ. Ο Περ Νοέλ έπαιρνε ό,τι του είχαν αφήσει τα παιδιά και στη θέση των καρότων, μέσα στα παπούτσια, άφηνε μικροδωράκια.
Σε άλλες χώρες, όπως π.χ. στη Ρωσία, η πίστη στον Άγιο Βασίλη έχει παγανιστική προέλευση- είναι η εξέλιξη του μυθικού Γέροντα Πάγου των Δασών, ο οποίος μοιράζει δώρα μαζί με την εγγονή του, τη Σνεγκουρότσκα (το κορίτσι του χιονιού). Παρόμοια προέλευση έχει ο Άγιος και στη Νορβηγία, όπου ονομάζεται «Τζουλουπούκι».

Τι συμβολίζει ο Αη Βασίλης;
Το κόκκινο χρώμα που φοράει συμβολίζει την αισιοδοξία του καινούργιου χρόνου και το σβήσιμο των όποιων αρνητικών στοιχείων του προηγούμενου έτους.

Γιατί του αφήνουμε μπισκότα και γάλα;
Έχει να κάνει με την παλιά γερμανική παράδοση του μεσαιωνικού χριστουγεννιάτικου δέντρου (που λεγόταν Δέντρο της Ευτυχίας- συμβολίζοντας το δέντρο του κήπου της Εδέμ) το οποίο στολιζόταν με γκοφρέτες, μήλα και μπισκότα. Στη συνέχεια, τα γλυκίσματα «κατέβηκαν» από το δέντρο, τη θέση τους πήραν διακοσμητικές μπάλες, γιρλάντες και φωτάκια και τα γλυκά μεταφέρθηκαν σε πιάτο, το οποίο για να μην πλησιάζουν τα ποντίκια τοποθετήθηκε κοντά στη φωτιά, στο τζάκι. Επειδή όμως αυτό ήταν το σημείο εισόδου του Αγίου Βασίλη στο σπίτι, επικράτησε η άποψη ότι τα άφηναν γι' αυτόν!

Τι σημαίνει για τα παιδιά;
Στα μάτια των παιδιών είναι μάλλον ένας… υπέρ-ήρωας, που αφενός βρίσκει πάντα τον τρόπο να τρυπώσει στο σπίτι χωρίς να γίνεται αντιληπτός (είτε υπάρχει τζάκι είτε όχι!) αφετέρου διδάσκει στα παιδιά αξίες, όπως η καλή συμπεριφορά, η επιείκεια και η αγάπη.
Ο Άγιος Βασίλης αποτελεί την πρώτη αίσθηση επιβράβευσης που πηγάζει εκτός της οικογένειας. Ο Άγιος δεν τιμωρεί, αφού ενσαρκώνει την έννοια της επιείκειας, ενώ ταυτόχρονα εξάπτει τη φαντασία των παιδιών. Αυτή η αλληλεπίδραση είναι ιδιαίτερα επιθυμητή, καθώς αποτελεί μία από τις πιο σπουδαίες πηγές έμπνευσης προτύπων και αρχών. Ανακαλώντας τις πιο τρυφερές αναμνήσεις των παιδικών μας χρόνων, θα δούμε ότι ξεχωριστή θέση ανάμεσά τους έχει ο συγκεκριμένος Άγιος, θέση που χωρίς την παρουσία του θα έμενε αδειανή.

Μπορεί να κάνει κακό στο παιδί η πίστη στον Άγιο Βασίλη;
Αρνητικά στοιχεία που να πηγάζουν άμεσα από την «παρουσία» του Άγιου Βασίλη στην εορταστική περίοδο δεν υπάρχουν. Ωστόσο, αν πρέπει οι γονείς να δώσουν προσοχή σε κάποια σημεία είναι στο να αποφευχθούν μιμητισμοί, όπως έχει συμβεί με άλλους παιδικούς ήρωες. Για παράδειγμα, τα παιδιά μπορεί να σκαρφαλώσουν στη στέγη του σπιτιού για να μπουν κατόπιν από την καμινάδα. Κάτι τέτοιο επιτυγχάνεται εξηγώντας ότι ο Αη Βασίλης διαθέτει μοναδικές ικανότητες, γιατί κατά βάθος είναι πνεύμα.
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο βέβαια είναι να μην χρησιμοποιείται ο Άγιος Βασίλης ως τιμωρός, με εκφράσεις του τύπου «αν μαλώνεις με τον αδερφό σου ο Αη Βασίλης δεν θα σε αγαπάει και δεν θα σου φέρει δώρο!». Γιατί αν τελικά βρει δώρο κάτω από το δέντρο, θα είστε αναξιόπιστοι, ενώ αν δεν βρει, θα του στερήσετε το δικαίωμα στη χαρά, αυτές τις άγιες μέρες.

Τα γράμματα στον Αη Βασίλη τι αποκαλύπτουν στους γονείς;
Τα γράμματα προς τον Άγιο Βασίλη είναι ένας πραγματικός «θησαυρός» πληροφοριών για τα συναισθήματα και τις ανάγκες των παιδιών. Μέσα από αυτά μπορείτε να μάθετε για ζητήματα που τα αγχώνουν ή τα στενοχωρούν, γεγονότα που τα φοβίζουν ή τα απογοητεύουν, τις ανησυχίες τους αλλά και τι αγαπούν τα παιδιά και ποιες είναι οι βαθύτερες επιθυμίες τους.

Πότε πρέπει να μιλήσουμε στο παιδί για τον Άγιο Βασίλη;
Φαίνεται ότι δεν υπάρχει κατάλληλη ηλικία γι' αυτό. Εξαρτάται από το αν το παιδί αισθάνεται έτοιμο. Αν πάντως έχει ήδη αρχίσει τις ερωτήσεις, είτε γιατί άκουσε κάτι από τους μεγάλους, είτε γιατί του είπαν κάτι οι συμμαθητές του στο σχολείο, ο χρόνος αυτός δεν απέχει και πολύ.

Τι συμβαίνει όταν το παιδί μαθαίνει την αλήθεια από άλλα παιδιά;
Ανάλογα με τη νοητική και συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού, οι γονείς θα πρέπει να αποφασίσουν αν θα επιβεβαιώσουν ή όχι τα «νέα». Είτε όμως αποφασίσουν το ένα είτε το άλλο δεν πρέπει να πουν ψέματα στο παιδί. Η απάντηση ότι ο Αη Βασίλης είναι πνεύμα, καλύπτει εν μέρει και τις δύο περιπτώσεις.