Διατροφή

Show_diatrofi_for_web
Διατροφή

Υγιεινή διατροφή: Ένα βήμα μπροστά, δύο πίσω;

της Νεκταρίας Καρακώστα

Εντυπωσιακά είναι τα αποτελέσματα παγκόσμιας έρευνας σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες της τελευταίας εικοσαετίας, η οποία έδειξε πως μπορεί μεν να πειθόμεθα σταδιακά να καταναλώνουμε πιο υγιεινές τροφές, την ίδια ώρα όμως, η μεγάλη διαθεσιμότητα των ανθυγιεινών τροφίμων αυξάνει την κατανάλωσή τους. Έτσι, ενώ μπορεί κάποιος να τρώει υγιεινά, τα ανθυγιεινά τρόφιμα έρχονται να «κλέψουν» τα οφέλη αυτής της συμπεριφοράς και να τον φέρουν και πάλι στο σημείο μηδέν. Η επικεφαλής του τμήματος Κανονιστικών Ζητημάτων της ISOPLUS, κ. Μαγδαληνή Σελανικλή σχολιάζει τα αποτελέσματα της έρευνας και περιγράφει τα βήματα που πρέπει να γίνουν για μια αληθινή στροφή στην υγιεινή διατροφή.

Θετικά βήματα προς την υγιεινή διατροφή έχουν κάνει τις τελευταίες δύο δεκαετίες οι λαοί σε ολόκληρο τον κόσμο (καταναλώνοντας για παράδειγμα περισσότερα φρούτα και λαχανικά, πιο πολλά δημητριακά ολικής άλεσης και περισσότερο ψάρι), την ίδια ώρα όμως έχουν αυξήσει και την κατανάλωση ανθυγιεινών ειδών (π.χ. επεξεργασμένου κρέατος, ζαχαρούχων αναψυκτικών, τρανς λιπαρών, αλατιού). Πρόκειται για το κύριο συμπέρασμα της μελέτης «Dietary quality among men and women in 187 countries in 1990 and 2010: Α systematic assessment»1, που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Μάρτιο στην επιθεώρηση Lancet Global Health, κάνοντας τους συγγραφείς να μιλούν για μια ανησυχητική τάση που θα πρέπει να αναστραφεί. Πρόκειται για την πρώτη μελέτη του είδους, που αξιολόγησε τα διαιτητικά μοτίβα του παγκόσμιου πληθυσμού.

Σύγχρονες επιδημίες
Σε μια προσπάθεια να βρεθεί ένας τρόπος καταπολέμησης των μη μεταδοτικών «επιδημιών» της σύγχρονης εποχής (NCDs), που είναι η παχυσαρκία, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και ο σακχαρώδης διαβήτης, η ομάδα των ερευνητών, με επικεφαλής το Fumiaki Imamura από το Πανεπιστήμιο του Cambridge έβαλε στο «μικροσκόπιο» τις διατροφικές συνήθειες των κατοίκων 187 χωρών, δηλαδή περίπου 4,5 δισεκατομμυρίων ανθρώπων, αναλύοντας 325 μελέτες διατροφικών συνηθειών που πραγματοποιήθηκαν την τελευταία 20ετία.
Από τα αποτελέσματά τους προέκυψε ότι οι γυναίκες και οι μεγαλύτερες ηλικίες φαίνεται να συμμορφώνονται περισσότερο με τους κανόνες της υγιεινής διατροφής, καθώς φάνηκε ότι καταναλώνουν με μεγαλύτερη συχνότητα υγιεινά προϊόντα. Η θετική αυτή αλλαγή φαίνεται ότι σχετίζεται με τις βελτιώσεις που έχουν επέλθει τα τελευταία χρόνια στην αποθήκευση, τη μεταφορά και στη διαθεσιμότητα των υγιεινών τροφίμων όλες τις εποχές του χρόνου. Οφείλεται, επίσης, στη βελτίωση των γεωργικών πρακτικών και στο γεγονός ότι πλέον, αναγνωρίζεται η αξία των υγιεινών τροφών στην πρόληψη των μη μεταδοτικών νοσημάτων. To ίδιο φάνηκε να ισχύει και για τις χώρες με τα μεγαλύτερα εισοδήματα, αν και εκεί η αύξηση της κατανάλωσης υγιεινών προϊόντων βαδίζει χέρι - χέρι με την αυξημένη κατανάλωση και ανθυγιεινών προϊόντων. Αυτό ισχύει για χώρες όπως ο Καναδάς, οι ΗΠΑ και η δυτική Ευρώπη.
Αρκετά καλές διατροφικές συνήθειες σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες εμφανίζουν κάποιες χώρες με χαμηλά εισοδήματα, όπως π.χ. το Τσαντ και το Μάλι, αλλά και οι μεσογειακοί λαοί, όπως η Τουρκία και η Ελλάδα. Αντίθετα, πολύ κακές είναι οι επιδόσεις κάποιων χωρών της Κεντρικής Ευρώπης (π.χ. Τσεχία) και των δημοκρατιών της πρώην Σοβιετικής Ένωσης (π.χ. Ουζμπεκιστάν, Τουρκμενιστάν, Κιργιστάν).
Έτσι, ενώ άλλοτε το ενδιαφέρον στρεφόταν στα τροφιμογενή νοσήματα (δηλαδή τα νοσήματα που προκαλούνται από την κατανάλωση μολυσμένου τροφίμου, π.χ. από νοροϊό, ροταϊό, τοξίνες ή ηπατίτιδα Α), όλα τα διεθνή προγράμματα σήμερα επικεντρώνονται στα νοσήματα που έχουν σχέση με τις λάθος διατροφικές συνήθειες. Και φαίνεται πως αυτό θα πρέπει να συνεχιστεί, αφού η παραπάνω μελέτη δείχνει ότι έως το 2020 οι μη μεταδοτικές ασθένειες θα ευθύνονται για το 75% όλων των θανάτων στον πλανήτη. «Πρέπει να δώσουμε βάση στη βελτίωση της ποιότητας της διατροφής μεταξύ των φτωχότερων πληθυσμών. Αν δεν κάνουμε κάτι, τον υποσιτισμό σύντομα θα διαδεχθούν η παχυσαρκία και οι ασθένειες που σχετίζονται με τη διατροφή, όπως συμβαίνει ήδη στην Κίνα και στην Ινδία», τόνισε ο κοσμήτορας της Σχολής της Διατροφικής Επιστήμης και Πολιτικής του Πανεπιστημίου του Tufts που συμμετείχε στην ερευνητική ομάδα, Δρ Ντάριους Μοφαζάριαν.
Η χάραξη πολιτικών και στρατηγικών για τη βελτίωση της διατροφής σε παγκόσμιο επίπεδο, φαίνεται ότι αποτελεί πλέον, την πρώτη προτεραιότητα.

Τι μπορούμε να κάνουμε;
«Δεδομένου ότι η κακή ποιότητα της διατροφής, αποτελεί βασικό παράγοντα θνησιμότητας παγκοσμίως, ο μέσος άνθρωπος θα μπορούσε να ενισχύσει την ποιότητα της διατροφής του με την προσθήκη ενός συμπληρώματος διατροφής. Η λήψη τουλάχιστον μιας πολυβιταμίνης την ημέρα μπορεί να προσφέρει στον οργανισμό βιταμίνες, μέταλλα, συμπυκνώματα φυτών και άλλων διατροφικών ουσιών, που θα ενισχύσουν τη διατροφή, αλλά και τον τρόπο απορρόφησης των συστατικών από τις τροφές. Με αυτόν τον τρόπο, ο άνθρωπος εξασφαλίζει την απαραίτητη παροχή σε μικροδιατροφικά στοιχεία που δύσκολα θα λάμβανε στις απαραίτητες ποσότητες καθημερινά», σημειώνει η επικεφαλής του τμήματος Κανονιστικών Ζητημάτων (Regulatory Affairs) της εταιρίας ISOPLUS στην Ελλάδα, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, κ. Μαγδαληνή Σελανικλή.
Σύμφωνα με την ίδια, δεν είναι μόνο οι κακές διατροφικές μας συνήθειες που επιδρούν στην ποιότητα της διατροφής μας και δεν καλύπτουν τις ανάγκες μας σε μικροθρεπτικά του οργανισμού. Είναι και τα ίδια τα τρόφιμα που υπολείπονται σε θρεπτική αξία. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, «η έκθεση που προέκυψε από τη Σύνοδο του ΟΗΕ για τη Γη, που πραγματοποιήθηκε στο Ρίο Ντε Τζανέιρο το 1992, εντόπισε δραματικές αλλαγές στην περιεκτικότητα του εδάφους σε μεταλλικά στοιχεία σε σχέση με 100 χρόνια πριν».

Οι χώρες με τις καλύτερες και τις χειρότερες επιδόσεις

Τα κράτη με την πιο υγιεινή διατροφή

Τσαντ
Μαλί
Καμερούν
Γουιάνα
Τυνησία
Σιέρρα Λεόνε
Λάος
Νιγηρία
Γουατεμάλα
Γαλλική Γουιάνα
Παραγουάη

Τα κράτη με τις χειρότερες επιδόσεις
Αρμενία
Ουγκάντα
Βιετνάμ
Ουγγαρία
Βέλγιο
ΗΠΑ
Ρωσία
Ισλανδία
Τσεχία
Λετονία
Βραζιλία
Κολομβία
Αυστραλία

Το ευρωπαϊκό Action Plan για την παχυσαρκία
Η παχυσαρκία και η παρακολούθηση και επιτήρηση των μη μεταδοτικών ασθενειών (NCDs) που σχετίζονται με τη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα αποτελούν κάποιους από τους βασικούς στόχους δράσης της ατζέντας 2020 της Ε.Ε. Οι προερχόμενες εκ της διατροφής ασθένειες όλο και αυξάνονται, επιβαρύνοντας και σε επίπεδο υγείας αλλά και σε επίπεδο προϋπολογισμών την Ε.Ε. Ποιο είναι το πλάνο δράσης της Ε.Ε.; Όπως μας ενημερώνει η κ. Σελανικλή, η Ε.Ε. προωθεί δράσεις:
• Για την αντιμετώπιση των κυριότερων παραγόντων κινδύνου (κάπνισμα, κατάχρηση αλκοόλ, ανθυγιεινή διατροφή και έλλειψη σωματικής δραστηριότητας)
• Για την προαγωγή της συστηματικής ενσωμάτωσης της πολιτικής και της δράσης για τη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας
• Για τη βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων ατόμων και της αποτελεσματικότητας των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης
• Εθνικές στατιστικές που να παράγουν αξιόπιστα και συγκρίσιμα όσο το δυνατόν δεδομένα για τους πληθυσμούς της Ε.Ε., ώστε να μπορούν να χρησιμεύσουν ως οδηγός για την αποτελεσματικότητα της πολιτικής
• Καμπάνιες ευαισθητοποίησης για την πρόληψη των ασθενειών που στοχεύουν ενεργά σε ομάδες υψηλού κινδύνου.

Μάθετε περισσότερα: ec.europa.eu/health/major_chronic_diseases/policy/index_en.htm

 

 

Who is Who

Μαγδαληνή Γ. Σελανικλή, Επικεφαλής του τμήματος Κανονιστικών Ζητημάτων της ISOPLUS

Η Μαγδαληνή Γ. Σελανικλή, είναι επικεφαλής του τμήματος Κανονιστικών Ζητημάτων (Regulatory Affairs) της εταιρίας ISOPLUS στην Ελλάδα, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη το 1984, πόλη στην οποία μεγάλωσε και σπούδασε στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Το 2008 απέκτησε Μεταπτυχιακό τίτλο από το πανεπιστήμιο του Leiden και του Κρατικού Ιδρύματος Διεθνών Σχέσεων & Διπλωματίας Clingendael της Ολλανδίας με τομέα εξειδίκευσης διαπραγματεύσεις & ζητήματα εναρμόνισης νομοθεσίας του κλάδου των τροφίμων σε επίπεδο Ε.Ε. Από το 2008 έχει αναλάβει επικεφαλής του τμήματος Regulatory Affairs της ISOPLUS, ενώ ταυτόχρονα συμμετέχει ενεργά σε διεθνείς επιστημονικές ημερίδες,  συνέδρια και ευρωπαϊκά lobby groups του κλάδου. Διατελεί επίσης υπεύθυνη επικοινωνίας του Ελληνικού Συνδέσμου Εισαγωγέων & Παραγωγών Προϊόντων Φυσικής Διαβίωσης.

Τηλ. 2109579707, e-mail: mselanikli@iso-plus.gr

 

Πηγή: 1. Fumiaki Imamura, Renata Micha, Shahab Khatibzadeh, Saman Fahimi, Peilin Shi, John Powles, Dariush Mozaffarian. Dietary quality among men and women in 187 countries in 1990 and 2010: a systematic assessment. The Lancet Global Health, 2015; 3 (3): e132 DOI: 10.1016/S2214-109X(14)70381-X