Lifestyle

Show_theatro_forweb
Lifestyle

Θέατρο: Τρόπος έκφρασης & Εκπαίδευσης

Δεν είναι λίγες οι φορές που έχουμε ακούσει κάποιον ηθοποιό σε μια συνέντευξη να λέει: «Το θέατρο είναι η ζωή μου». Το θέατρο είναι τρόπος έκφρασης, τρόπος επικοινωνίας, φέρνει περισσότερο από κάθε άλλη μορφή τέχνης τον ηθοποιό σε επαφή με τον εαυτό του αλλά και με το κοινό. Όμως δεν περιορίζεται μόνο σε αυτό. Με τη μορφή του θεατρικού παιχνιδιού, το θέατρο έχει μπει στην εκπαιδευτική διαδικασία, όπου αποτελεί και εκεί ένα δημιουργικό μέσο έκφρασης και επικοινωνίας. Τέλος, δεν θα πρέπει να παραγνωρίζουμε τη θεραπευτική χρήση του θεάτρου, ως μέσο εξωτερίκευσης καταπιεσμένων καταστάσεων και συναισθημάτων.
Κάποτε ο μεγάλος σκηνοθέτης Κάρολος Κουν είπε «Δεν κάνουμε θέατρο για το θέατρο. Δεν κάνουμε θέατρο για να ζήσουμε. Κάνουμε θέατρο για να πλουτίσουμε τους εαυτούς μας, το κοινό που μας παρακολουθεί κι όλοι μαζί να βοηθήσουμε να δημιουργηθεί ένας πλατύς, ψυχικά πλούσιος και ακέραιος πολιτισμός στον χώρο μας. Μόνος του ο καθένας είναι ανήμπορος. Το θέατρο, ως μορφή Τέχνης, δίνει τη δυνατότητα να συνδεθούμε, να συγκινηθούμε, ν’ αγγίξουμε ο ένας τον άλλον, να νιώσουμε μαζί την αλήθεια. Να γιατί διαλέξαμε το θέατρο σαν μορφή εκδήλωσης του ψυχικού μας κόσμου…».
Δεν είναι τυχαίο που ολοένα και συχνότερα τα τελευταία χρόνια βλέπουμε να δημιουργούνται πολλές θεατρικές ομάδες, η θεατρική αγωγή να μπαίνει ως μάθημα στις τάξεις του δημοτικού και πολλοί ψυχοθεραπευτές να το εντάσσουν ως μέρος της θεραπευτικής τους διαδικασίας.

Τι είναι θέατρο;
Θέατρο είναι η μίμηση, η ενεργητική αναπαράσταση μιας πράξης, μιας πράξης που μας αφηγείται με όμορφο τρόπο έναν μύθο, ο οποίος έχει αρχή, μέση και τέλος. Ειδικότερα, το θέατρο είναι ο κλάδος της τέχνης που αναφέρεται στην απόδοση ιστοριών μπροστά σε κοινό, με τη χρήση κυρίως του λόγου και της σωματικής έκφρασης αλλά και της μουσικής και του χορού. Πρόκειται για ζωντανές απεικονίσεις πραγματικών ή φανταστικών συμβάντων, με σκοπό την τέρψη και την επιμόρφωση των θεατών. Γεννήθηκε στην Αρχαία Αθήνα και οι πρώτες μορφές του ήταν η τραγωδία, η κωμωδία και το σατυρικό δράμα. Στο αρχαίο ελληνικό θέατρο έπαιζαν μονάχα άντρες, ακόμη και τους γυναικείους ρόλους.

Τι μας προσφέρει η ενασχόληση με το θέατρο;
Υπάρχουν χιλιάδες λόγοι για τους οποίους εδώ και 3.000 χρόνια οι άνθρωποι γράφουν και παίζουν θέατρο. Ποια είναι τα οφέλη που μας προσφέρει;
• Με το θέατρο μαθαίνουμε ότι δεν είμαστε μόνοι, με το θέατρο νικάμε τη μοναξιά αλλά και την υπεροψία μας. Σε κάθε ρόλο, καθένας μας βλέπει στοιχεία του εαυτού του, είτε αρνητικά, είτε θετικά. Ουσιαστικά όμως ανακαλύπτουμε ότι όλοι οι άνθρωποι μοιάζουμε, έχουμε τις ίδιες αγωνίες, τους ίδιους φόβους, ότι χαιρόμαστε ή λυπόμαστε με τα ίδια πράγματα.
• Με το θέατρο μαθαίνουμε να αποδεχόμαστε τον εαυτό μας. Να πιστεύουμε σ’ αυτόν. Πώς; Μέσω ενός ρόλου μπορούμε να γίνουμε κάποιος άλλος, αυτός που ίσως θα θέλαμε να είμαστε, αλλά δεν μπορούμε, κάποιος που θαυμάζουμε ή αντίθετα να μεταμορφωθούμε σε κάποιον που αποδοκιμάζουμε, με αποτέλεσμα να συγχωρέσουμε και να αποδεχτούμε τον δικό μας εαυτό με τις όποιες ατέλειές του.
• Με το θέατρο γνωρίζουμε νέους τρόπους να αντιμετωπίζουμε καταστάσεις και προβλήματα. Όλοι οι ήρωες των έργων, αντιμετωπίζουν διλήμματα. Μπαίνοντας στη θέση των ηρώων, μπορούμε να βιώσουμε νέους τρόπους αντιμετώπισης των δικών μας προβλημάτων.
• Τέλος, με το θέατρο μαθαίνουμε να δημιουργούμε και να ανακαλύπτουμε νέους τρόπους διαφυγής από την καθημερινότητα. Απασχολούμε πνεύμα και σώμα. Σκηνοθετώντας ένα έργο, φτιάχνοντας τα σκηνικά και τα κοστούμια και δίνοντας ζωή σε έναν ρόλο, δίνουμε ζωή σε ένα κείμενο που μέχρι τότε ήταν απλώς λέξεις πάνω σε ένα χαρτί.

Μάθε παιδί μου θέατρο
Από το 2010 ξεκίνησε η διδασκαλία της Θεατρικής Αγωγής στις τάξεις του Δημοτικού, των σχολείων με Ενιαίο Αναμορφωμένο Πρόγραμμα. Τα παιδιά, από την πρώτη κιόλας τάξη του δημοτικού, μαθαίνουν μέσα από το παιχνίδι την ιστορία του θεάτρου, αλλά και τη σπουδαιότητά του.
Παράλληλα, σε πολλά κέντρα δημιουργικής απασχόλησης, το θεατρικό παιχνίδι αποτελεί την πρώτη επιλογή των γονιών στις εξωσχολικές δραστηριότητες, και όχι άδικα, αφού τα οφέλη που προσφέρει είναι πάρα πολλά.
Το παιχνίδι είναι η πρώτη μύηση του παιδιού στην τέχνη. Ένα παιδί σε ένα τέτοιο μάθημα δεν θα μάθει πώς να υποκρίνεται. Το παιδί παίζει δια του θεάτρου. Μέσα από αυτή τη διαδικασία θα μάθει να εκφράζει τα συναισθήματά του και να τα μοιράζεται με τους άλλους.Μέσα από διάφορα παιχνίδια, όπως η μίμηση και η παντομίμα, ο δομημένος ή μη αυτοσχεδιασμός και διάφορα παιχνίδια που ενεργοποιούν τις αισθήσεις του, το παιδί θα έλθει σε επαφή με τον εσωτερικό του κόσμο και το περιβάλλον του. Η χρησιμότητα του θεατρικού παιχνιδιού έγκειται στο να μπορέσει το παιδί να εκφραστεί, να διοχετεύσει δημιουργικά την ενέργειά του και να ενισχυθεί η αίσθηση της ομαδικότητάς του. Κατά την Παιδαγωγό (διδάσκουσα θεατρικής αγωγής σε σχολεία) κυρία Μαρίνα Α. Νάσαινα, ένα ολοκληρωμένο θεατρικό παιχνίδι διεξάγεται σε 3 ή 4 φάσεις:

A' φάση: Απελευθέρωση
Στη φάση αυτή βοηθούμε τα παιδιά να απελευθερωθούν από ντροπές και δισταγμούς. Με διάφορα παιχνίδια εγρήγορσης μυαλού και σώματος, τα παιδιά χαλαρώνουν, διασκεδάζουν και αφήνουν το μυαλό τους ελεύθερο. Κινούνται και εκφράζονται ελεύθερα στον χώρο, οξύνουν την παρατηρητικότητά τους και αποκτούν πιο έντονα την αίσθηση του χώρου και του χρόνου.

Β΄ φάση: Το παιχνίδι των ρόλων
Τα παιδιά στη φάση αυτή, καλούνται να κάνουν αυτοσχεδιασμούς. Πρώτα από όλα, επιλέγουν μόνα τους τον ρόλο που θα υποδυθούν, ανάλογα με το πώς αισθάνονται κάθε χρονική στιγμή και μετά φτιάχνουν μόνα τους και τους δικούς τους, σύντομους διαλόγους. Μεταμφιέζονται και με τη βοήθεια της παιδαγωγού φτιάχνουν τα σκηνικά. Είναι άξιο απορίας το πώς συμβαίνει, αλλά καθώς το ένα παιδί «χτίζει» πάνω στον αυτοσχεδιασμό του άλλου, σταδιακά δημιουργείται ένα θεατρικό έργο, με αρχή, μέση και τέλος.

Γ΄ φάση: Σκηνικός αυτοσχεδιασμός
Είναι το στάδιο ανάπτυξης και εκτέλεσης ενός συγκεκριμένου θεματολογικού άξονα. Με αυτό τον τρόπο, η φαντασία τους ασκείται. Με την κίνηση ή και τον λόγο φτάνουν σ’ έναν σκηνικό αυτοσχεδιασμό, συνθέτοντας τους ρόλους, τις σκηνές και τα θέματα που τα απασχόλησαν. Επιλέγουν τα μουσικά, ηχητικά ακούσματα, τα σκηνικά αντικείμενα και προχωρούν στην τέλεση ενός δρώμενου που παρήγαγαν τα ίδια.

Δ΄ φάση: Ανάλυση - συζήτηση
Με τη λήξη των συναντήσεων της ομάδας, ο παιδαγωγός μαζί με τα παιδιά καλούνται να δημιουργήσουν έναν κύκλο και να εκφράσουν τις σκέψεις τους για τις εμπειρίες που βίωσαν σε όλους τους κύκλους συναντήσεων. Ουσιαστικά μιλάμε για ένα μικρό απολογισμό της χρονιάς που πέρασαν όλοι μαζί σαν ομάδα. Τα παιδιά επαναφέρουν στη μνήμη τους και συνειδητοποιούν τι έμαθαν και τι ένιωσαν κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, και εκφράζουν τη γνώμη και τα συναισθήματά τους (θετικά ή αρνητικά) για τα διάφορα παιχνίδια που έπαιξαν.

Θεραπευτικό θέατρο για μεγάλους!
Το Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας τονίζει πως το Θεραπευτικό Θέατρο είναι ένας εναλλακτικός τρόπος έκφρασης κι ένα μέσο που οδηγεί σε βαθύτερη γνώση του εαυτού μας. Δίνει τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να εκφράσουν συναισθήματα και επιθυμίες, τα οποία πιθανώς να είναι δύσκολο να ειπωθούν λεκτικά. Μέσα από τη δυνατότητα της θεατρικής έκφρασης, ανοίγεται ένα πεδίο παρατήρησης και επεξεργασίας αυτών των συναισθημάτων και των σκέψεων, τόσο από τον θεραπευτή, όσο και από τους ίδιους τους συμμετέχοντες.
Το θεραπευτικό θέατρο, χρησιμοποιώντας την παντομίμα, μελετώντας την κίνηση, τη στάση, τη φωνή, τη σιωπή, αλλά και τον προσωπικό χώρο του καθενός, δίνει την ευκαιρία σε άτομα με ψυχοκοινωνικά προβλήματα να επικοινωνήσουν καλύτερα με τον εαυτό τους αλλά και με τους άλλους και τελικά να βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής τους σε πολλά επίπεδα.
Η θεραπευτική ικανότητα της τέχνης στον άνθρωπο είναι άλλωστε γνωστή από την αρχαιότητα. Η δραματοθεραπεία έχει τις ρίζες της στην αρχαία Ελλάδα, αλλά ως αυτόνομη θεραπευτική προσέγγιση αναπτύχθηκε κατά τη δεκαετία του ‘60 στη Μεγάλη Βρετανία.
Το Ελληνικό Ινστιτούτο Παιγνιοθεραπείας και Δραματοθεραπείας “Το Άθυρμα” αναφέρει ότι στόχος της Δραματοθεραπείας είναι να αναπτύξει την υγιή πλευρά του ατόμου, να το διδάξει νέους τρόπους διαπραγμάτευσης και αντιμετώπισης των καταστάσεων της ζωής του, επιφέροντας έτσι την ψυχική και συναισθηματική του ισορροπία. Μέσα από τις τεχνικές της επιτυγχάνεται η διερεύνηση των εμπειριών του συμμετέχοντα και η ανάπτυξη του φάσματος των συναισθηματικών και κοινωνικών ρόλων που διαδραματίζει το άτομο στη ζωή του.
Οι τεχνικές που χρησιμοποιεί είναι: κίνηση, μίμηση, καθοδηγούμενη φαντασία, κοινωνιόγραμμα, ζωγραφική, πηλό. Μέσα σε μία Δραματοθεραπευτική συνεδρία το προσωπικό σενάριο του ατόμου παρουσιάζεται με συμβολική μορφή. Η επεξεργασία των θεμάτων γίνεται από τη δραματική πραγματικότητα, συχνά με υλικό από θεατρικά έργα, μύθους και παραμύθια, τα οποία μιλούν για την ανθρώπινη κατάσταση.

Θέατρο για όλους!
Κάθε άνθρωπος χρειάζεται ένα χόμπι, κάτι για να περνά ευχάριστα τον χρόνο του, κάτι που να του δίνει την απαραίτητη διάθεση για να αντεπεξέρχεται στη ρουτίνα της καθημερινότητας. Χόμπι για κάποιους είναι το σκι, το γυμναστήριο ή το πιάνο. Για άλλους, είναι το θέατρο, όχι το να παρακολουθούν θεατρικές παραστάσεις, αλλά να ανεβαίνουν οι ίδιοι στη σκηνή.
Το θέατρο είναι μια τέχνη μοναχική, αλλά ταυτόχρονα κοινωνική. Μοναχική, γιατί σε φέρνει σε επαφή με το είναι σου, σε βοηθά να κατανοήσεις εσένα - για να το πετύχεις αυτό χρειάζεται να δουλέψεις με τον εαυτό σου. Κοινωνική, γιατί μόνος σου δεν μπορείς να παίξεις, αφού για να υπάρξει θέατρο χρειάζεσαι τουλάχιστον έναν θεατή!
Τι θα λέγατε λοιπόν να δοκιμάζατε το ταλέντο σας πάνω στη σκηνή; Δεν είναι απαραίτητο να φοιτήσετε σε κάποια Δραματική Σχολή, μιας και υπάρχουν δεκάδες θεατρικές ομάδες που αναζητούν συνέχεια κόσμο. Πιστέψτε μας θα μείνετε έκπληκτοι από τα πόσα θα ανακαλύψετε για τον εαυτό σας!

  • Σχετικά Θέματα