Lifestyle

Show_%ce%b1%cf%80%ce%bf%ce%ba%cf%81%ce%b9%ce%b5%cf%82_web
Lifestyle

Απόκριες: Από τη «μαγεία», στο ξεφάντωμα

Σερπαντίνες, κομφετί, μάσκες και πολύχρωμες στολές μπαίνουν σε πρώτο πλάνο και φέρνουν μαζί τους μια διάθεση ανεμελιάς, διασκέδασης και απόδρασης από τα καθιερωμένα! Οι Απόκριες έχουν τις ρίζες τους στη διονυσιακή λατρεία και μέσω της μεταμφίεσης, που αποτελεί το κύριο γνώρισμά τους, παρασύρουν σε ρυθμούς κεφιού και γλεντιού μικρούς και μεγάλους. Γιατί όμως ενώ κάποιοι λατρεύουν να μεταμφιέζονται, άλλοι το αποφεύγουν;

Με τη λατινογενή λέξη Καρναβάλι, την αντίστοιχη της ελληνικής Απόκρεω ή Αποκριά, χαρακτηρίζεται η περίοδος των τριών εβδομάδων πριν από την Καθαρά Δευτέρα, κατά την οποία επικρατεί το έθιμο του μασκαρέματος. Κυριολεκτικά «Αποκρεά» σημαίνει τον αποχαιρετισμό της περιόδου κρεατοφαγίας ή την αποχή από το κρέας (απο-κρεώ). Ομοίως, η λατινογενής λέξη «Καρναβάλι» είναι σύνθετη από τις λέξεις carne = κρέας και vale = χαιρετώ. Οι Απόκριες αποτελούν ουσιαστικά την εισαγωγή στην περίοδο της νηστείας και προετοιμασίας για το Πάσχα.
Οι ρίζες των εθίμων της Αποκριάς εντοπίζονται στην αρχαιότητα, στις λατρευτικές γιορτές προς τιμή του θεού Διονύσου, όπου οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν, χόρευαν, τραγουδούσαν πίνοντας κρασί και το κέφι έφτανε στο κατακόρυφο, αλλά και στα Λουπερκάλια των αρχαίων Ρωμαίων, που άρχιζαν στις 15 Φεβρουαρίου, προς τιμήν του θεού Φαύνου. Σκοπός των Λουπερκαλίων ήταν ο εξευμενισμός της θεότητας με θυσίες τράγων, ώστε να εξασφαλιστεί η γονιμότητα των γυναικών, η ευφορία των καλλιεργειών κ.ο.κ. Η σημερινή μορφή της Αποκριάς ωστόσο, διαμορφώθηκε κατά τον Μεσαίωνα και τα βυζαντινά χρόνια. Στο πέρασμα από τον χειμώνα στην άνοιξη, οι άνθρωποι με αυτές τις τελετουργίες και το ξέφρενο ξέσπασμα χαράς πανηγύριζαν την ετήσια αναγέννηση του κόσμου.
Με την επικράτηση του Χριστιανισμού, πολλά από τα στοιχεία της αρχαιοελληνικής λατρείας συνδυάστηκαν στη συνείδηση και τις παραδόσεις του λαού με την περίοδο πριν από τη Σαρακοστή. Ο στόχος της γονιμότητας που αποτελούσε για τους αγροτικούς πληθυσμούς του παρελθόντος τον κύριο σκοπό των μαγικοθρησκευτικών δρωμένων, παραχώρησε σταδιακά τη θέση του στην κοινωνική σάτιρα και την διασκέδαση, που αποτελούν κύρια χαρακτηριστικά του σύγχρονου καρναβαλιού.
Η πρώτη βδομάδα της Αποκριάς αναγγέλλεται πομπωδώς, και για αυτό έχει πάρει το όνομα «Προφωνή» (και «Αμολητή», καθώς οι ψυχές των νεκρών φεύγουν από τον Κάτω Κόσμο και αμολιούνται στον Πάνω). Η δεύτερη εβδομάδα λέγεται «Κρεατινή», επειδή δεν τηρείται η νηστεία της Τετάρτης και της Παρασκευής, ενώ η τρίτη «Τυρινή» ή «Μακαρονού», καθώς το τυρί και τα ζυμαρικά κυριαρχούν στο τραπέζι.
Aπό την Kρήτη, μέχρι τη Θράκη οι Aποκριές συνοδεύονται από πολύχρωμες παρελάσεις και εντυπωσιακά έθιμα με ρίζες από τη διονυσιακή λατρεία που συγκλίνουν σε ένα μοναδικό μίγμα κεφιού και ευφορίας, που αξίζει να ζήσετε! Tο μόνο που πρέπει να κάνετε είναι να αφήσετε τον εαυτό σας να παρασυρθεί! Oι Απόκριες είναι συνώνυμο της χαράς και του γλεντιού!
Μεταμφιέσεις και ανάλογες γιορτές ξεφαντώματος κατά την ίδια περίοδο του χρόνου, ήταν συνηθισμένες στη Γερμανία κατά τον ΙΑ' αιώνα, καθώς και στην Ιταλία, στην Φλωρεντία, στη Ρώμη και ιδιαίτερα στη Βενετία. Από τη βόρεια Ευρώπη μέχρι τη νότια Αμερική και από την Αφρική μέχρι την Ιαπωνία, σε όλον τον κόσμο πραγματοποιούνταν παρόμοιες γιορτές, που σηματοδοτούσαν την αλλαγή των εποχών.
Πολύ γνωστά, είναι σήμερα τα καρναβάλια της Βενετίας και του Ρίο ντε Τζανέιρο – το τελευταίο είναι το μεγαλύτερο του κόσμου και συνδυάζεται με ξέφρενους χορούς, όπως η σάμπα.

Η σημασία της μεταμφίεσης
Η μεταμφίεση με τη μάσκα, είναι τόσο παλιά όσο και ο άνθρωπος - δεν είναι τυχαίο λοιπόν ότι απαντάται σε όλους τους πολιτισμούς και όλες τις θρησκείες.
O κυνηγός των παλαιολιθικών χρόνων μεταμφιεζόταν με το δέρμα του θηράματός του και μιμείτο τις κινήσεις του. Ο στόχος της πράξης αυτής ήταν «μαγικός», να επηρεάσει και να προδικάσει τα συμβαίνοντα γύρω του. Θεωρούσε δηλαδή πως ό,τι μπορούσε να μιμηθεί, μπορούσε και να το χειριστεί.
Σήμερα, η μεταμφίεση μοιάζει να αποτελεί ένα μέσο για να φέρει κανείς στην επιφάνεια κρυμμένες -ίσως και καταπιεσμένες- πτυχές του εαυτού του, δίχως ενοχές και μακριά από τις συμβατικότητες. Η μεταμφίεση είναι δηλαδή ένας τρόπος είτε για να κρύψει κανείς τον εαυτό του, είτε για να τον αποκαλύψει, κυριολεκτικά και συμβολικά. Με τις παραπλανητικές μεταμφιέσεις, τα άτομα που συμμετέχουν στο καρναβάλι δεν μπορούν να καθοριστούν ούτε από φύλο, ούτε από ηλικία. Η «τρέλα» αντικαθιστά τη σοβαρότητα, η κατάχρηση την εγκράτεια, ο ερωτισμός τον αυστηρό έλεγχο και η αταξία την τάξη.
Κρυφοί πόθοι, φόβοι, η ανάγκη για έκφραση και δημιουργικότητα ακόμη και η ανάγκη για γέλιο, εκτονώνονται μέσω των κουστουμιών της Αποκριάς, απομακρύνοντάς μας –έστω και για λίγο– από τις υποχρεώσεις και την πίεση της καθημερινότητας. Σύμφωνα με τους ψυχολόγους, μέσω της μεταμφίεσης, κάποιος μπορεί να «πολεμήσει» ακόμη και τους φόβους του ή να απελευθερωθεί από τους κοινωνικούς κανόνες.

Φίλοι και (άσπονδοι) εχθροί
Αυτοί που λατρεύουν τις απόκριες είναι σίγουρα τα παιδιά, που περιμένουν πώς και πώς να πάνε στα μαγαζιά, να αγοράσουν στολή και να μοιάσουν για λίγο στους ήρωες που βλέπουν στην τηλεόραση ή διαβάζουν στα παραμύθια! Εδώ, τα κοινωνικά στερεότυπα καλά κρατούν, με τα αγοράκια να μετατρέπονται σε δυναμικούς ήρωες, ενώ τα κοριτσάκια σε ρομαντικές και όμορφες πριγκίπισσες.
Στις πιο μικρές ηλικίες, τα παιδιά δεν έχουν πολλούς λόγους να αγαπούν τις Απόκριες, αφενός γιατί ντύνονται με παράξενα ρούχα που δεν κατανοούν τη σημασία τους, αφετέρου γιατί οι αλλόκοτες μεταμφιέσεις των μεγάλων, συνήθως τα τρομάζουν!
Ωστόσο, και πολλοί ενήλικες, δεν αγαπούν αυτήν την περίοδο και όλα τα συναφή της στοιχεία -τους αφρούς, τον χαρτοπόλεμο, τις σερπαντίνες, τα αποκριάτικα τραγούδια, αλλά και τις στολές. Πέρα από θέμα γούστου, η συγκεκριμένη αντίδραση ίσως και να κρύβει ένα φόβο αυτών των ατόμων ότι μια τυχόν μεταμφίεσή τους θα επηρεάσει την εικόνα που προβάλλουν προς τα έξω.
Άλλοι πάλι, ξαναγίνονται παιδιά και αρπάζουν την ευκαιρία να μπουν σε έναν άλλο κόσμο και να ξεχαστούν από τα προβλήματα και τη ρουτίνα της καθημερινότητας. Επίσης, βγάζουν τα απωθημένα τους, εξαντλούν την περιέργεια του τύπου «πώς θα ήμουν αν ήμουν γυναίκα;» και ακόμη πίνουν και τρώνε δίχως όρια, με τη δικαιολογία «Απόκριες είναι»...

Tι σημαίνει αν ντυθείς...
Πριγκίπισσα ή νεράιδα; Η μεταμφίεση αυτή αντιπροσωπεύει τη χαμένη αθωότητα και ομορφιά και την επιθυμία επιστροφής σε μία εποχή που όλα ήταν πιο απλά και πιο εύκολα.
Ζωάκι; Κάθε ζώο έχει τα δικά του, ξεχωριστά χαρακτηριστικά (π.χ. δύναμη, χάρη, ανεξαρτησία, εξυπνάδα, ταχύτητα κτλ.) οπότε και η επιλογή να μεταμφιεστεί κάποιος σε αυτό σημαίνει ότι ταυτίζεται ή θαυμάζει κάποια από τα στοιχεία αυτά.
Μάγος/Μάγισσα; Αποτελούν φιγούρες εξωπραγματικές με δυνάμεις υπερφυσικές που μπορούν να πραγματοποιήσουν ότι βάλουν στο μυαλό τους οπότε και ταυτιζόμαστε με αυτές, όταν φοράμε ανάλογες στολές.
Κλόουν; Αποπνέει μια ιδιαίτερα παιχνιδιάρικη, χιουμοριστική διάθεση και ζωντάνια που θέλει να μεταδώσει και στους γύρω του.

  • Σχετικά Θέματα