Υγεία

Show_%ce%a93_web
Υγεία

Ω-3: Σύμμαχοι των αγγείων και της καρδιάς

του Μιχάλη Πιτσιλίδη

Οι περισσότεροι από εμάς αντιμετωπίζουμε τα λιπαρά περισσότερο σαν τον «κακό δαίμονα» της διατροφής μας, τα τελευταία χρόνια ωστόσο τα ω-3 λιπαρά οξέα, συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον των επιστημόνων και φαίνεται ότι μπορούν να αποτελέσουν τους σύμμαχούς μας για μια καλύτερη ζωή. Ο ειδικός καρδιολόγος κ. Ιωάννης Θ. Μαυρεπής επεξηγεί στο healthyme.gr τον ρόλο που μπορούν να παίξουν τα ω-3 λιπαρά οξέα στην προστασία των αγγείων και της καρδιάς μας.
Mε την αρτηριοσκλήρυνση να αποτελεί την πρώτη αιτία εμφάνισης καρδιακών παθήσεων που αποτελούν σήμερα πραγματική μάστιγα στη χώρα μας, αλλά και διεθνώς, είναι σημαντικό να δρούμε προληπτικά, ώστε να διατηρήσουμε την υγεία των αρτηριών μας.
Παρόλο που η κατανάλωση ενός και μόνο τροφίμου ή συστατικού, δεν αρκεί για να εξασφαλίσει σε έναν άνθρωπο το «εισιτήριο» της υγείας, τα ω-3 λιπαρά οξέα θεωρούνται σήμερα ο πολύτιμος σύμμαχος της καρδιαγγειακής μας υγείας. Ο οργανισμός μας δεν μπορεί να συνθέσει τα ω-3 από μόνος του, οπότε και πρέπει να τα λάβει έτοιμα, μέσω της διατροφής. Τα ω-3 περιέχονται σχεδόν αποκλειστικά στα λιπαρά ψάρια (σαρδέλες, σκουμπρί, κολιός, γαύρος, ρέγγα, πέστροφα, σολομός κλπ.) και πολύ λιγότερο σε φυλλώδη λαχανικά και σε ξηρούς καρπούς.

Τα ω-3, λοιπόν, ανήκουν στα «καλά» πολυακόρεστα λιπαρά οξέα. Τα σημαντικότερα από αυτά είναι:
-Το εικοσιπεντανοϊκό οξύ (EPA) και δοκοσαεξανοϊκό οξύ (DHA), που περιέχονται αποκλειστικά στα λιπαρά ψάρια και στα θαλασσινά.
-Το α-λινολενικό οξύ (ALA), που το βρίσκουμε σε φυτικά τρόφιμα, όπως ο λιναρόσπορος (άριστο το λάδι από λινάρι, για τις σαλάτες μας!) και τα καρύδια.
Η διαφορά τους είναι ότι τα EPA και DHA ο οργανισμός μας τα προσλαμβάνει έτοιμα από τις τροφές που τα περιέχουν, ενώ το α-λινολενικό οξύ (ALA) μετατρέπεται σε EPA και DHA μέσα στο σώμα μας. Κύριες πηγές πρόσληψης των ω-3 λοιπόν είναι τα λιπαρά ψάρια, τα οποία καταναλώνουμε μέσω της διατροφής ή/και με τη μορφή συμπληρώματος διατροφής.

Η μεγάλη βιολογική ανατροπή
Η σύγχρονη διατροφή, με την υιοθέτηση των δυτικών διατροφικών συνηθειών, του γρήγορου φαγητού, την κατανάλωση πολύ κρέατος και την εγκατάλειψη των βασικών αρχών της μεσογειακής διατροφής, έχει και ένα ακόμη ελάττωμα, που βασίζεται σε μια βιολογική αδυναμία μας: σε αντίθεση με όλα τα άλλα λιπαρά οξέα, αδυνατούμε να συνθέσουμε τα ω-3 αλλά και τα ω-6 λιπαρά οξέα (ακόρεστα λιπαρά οξέα που βρίσκονται στα φυτικά έλαια, τους ξηρούς καρπούς και τους σπόρους και συμβάλλουν στη μείωση της αρτηριακής πίεσης, αλλά και της χοληστερόλης), οπότε είμαστε υποχρεωμένοι να τα λαμβάνουμε με την τροφή. Αυτό δεν αποτελεί ιδιαίτερο πρόβλημα για τα ω-6, διότι βρίσκονται σε αφθονία στα σπορέλαια που χρησιμοποιούμε στη μαγειρική, αλλά και σε όλα σχεδόν τα φυτικής προέλευσης τρόφιμα.
Αντιθέτως, η κύρια διατροφική πηγή πρόσληψης των ω-3 όπως προαναφέραμε είναι τα λιπαρά ψάρια , τα οποία έχουν, ωστόσο, εκλείψει από το τραπέζι μας, οδηγώντας έτσι σε ανατροπή της ισορροπίας ανάμεσα στα ω-6 και ω-3 λιπαρά οξέα.
«Είναι γεγονός ότι παρατηρείται μια μετατόπιση στην αναλογία των ω-6/ω-3 στη δίαιτα, με τα ω-6 να έχουν αυξηθεί σημαντικά εις βάρος των ω-3. Στη δυτική δίαιτα η αναλογία ω-6/ω-3 είναι 15:1, ενώ κανονικά δεν θα πρέπει να ξεπερνάει το 5:1», σημειώνει ο ειδικός καρδιολόγος κ. Ιωάννης Θ. Μαυρεπής. «Παραδοσιακά, η μεσογειακή διατροφή, χάρη στο ελαιόλαδο, τα ψάρια και τα χορταρικά, παρέχει μια ιδανική αναλογία σε ω-6/ω-3, περίπου 4:1, όσο όμως απομακρυνόμαστε από αυτή, λαμβάνουμε πολύ περισσότερα ω-6 από όσα έχουμε ανάγκη και εμφανίζουμε έλλειψη στα πολύτιμα ω-3».
Όταν λοιπόν δεν μπορούν να καλυφθούν οι ανάγκες σε ω-3 μέσω της διατροφής, αλλά και όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου (π.χ. αυξημένα τριγλυκερίδια), που επιβάλλουν την αυξημένη πρόσληψή τους, είναι αναγκαία η λήψη ενός συμπληρώματος διατροφής.
«Σύμφωνα με τις τρέχουσες οδηγίες της Αμερικανικής Εταιρείας Καρδιολογίας, τα ω-3 λιπαρά οξέα κατατάσσονται στην πρώτη θέση, ως προς την ευεργετική καρδιοπροστατευτική τους δράση, σε σύγκριση με όλα τα άλλα λιπαρά οξέα». Και εξηγεί: «Ο καρδιοπροστατευτικός ρόλος των ω-3 οφείλεται στις μοναδικές ιδιότητες των DHA και EPA που έχουν την ικανότητα να στοχεύουν κατευθείαν στην ηλεκτρική αστάθεια (αρρυθμίες) του μυοκαρδίου. Πιο συγκεκριμένα, ελαττώνουν τον ρυθμό σύσπασης των κυττάρων του μυοκαρδίου και προλαμβάνουν ή και θεραπεύουν τις ταχυαρρυθμίες», επισημαίνει ο κ. Μαυρεπής. Τα ω-3 λιπαρά οξέα, και συγκεκριμένα το EPA και το DHA, έχουν συνδεθεί με την καρδιαγγειακή υγεία και χάρη στην αντιθρομβωτική τους δράση. Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία συστήνει, για τους ασθενείς με στεφανιαία νόσο, τη λήψη 1 γραμμαρίου EPA & DHA ημερησίως. Για την υπερτριγλυκεριδαιμία, συστήνεται η λήψη 2-4 γραμμαρίων EPA & DHA ημερησίως, υπό τη μορφή συμπληρώματος διατροφής.

Υψηλά τριγλυκερίδια
Τα ω-3 μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά και στη μείωση των τριγλυκεριδίων στο αίμα, που αποτελούν ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Μετα-ανάλυση 17 μελετών[1], που πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 46.413 ανδρών και 10.864 γυναικών, έδειξε ότι κάθε αύξηση των τριγλυκεριδίων κατά 1 mmol/L (88.5 mg/dl) αυξάνει τον κίνδυνο για στεφανιαία νόσο κατά 32% στους άνδρες και κατά 76% στις γυναίκες. Πιο συγκεκριμένα, όπως υπογραμμίζει ο κ. Μαυρεπής, «τα ω-3 λιπαρά οξέα, αναστέλλουν τη λιπογένεση, δηλαδή τη σύνθεση των λιπαρών οξέων στο ήπαρ και μειώνουν τα διαθέσιμα λιπαρά για τη σύνθεση της LDL (κακή χοληστερόλη) και των τριγλυκεριδίων. Τέλος, ενισχύουν την αποδόμηση της απολιποπρωτεΐνης Β (Apo-B), που αποτελεί συστατικό της LDL χοληστερόλης. Οι υψηλές τιμές αυτής της πρωτεΐνης συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος».
Ερευνητές του Πανεπιστημίου Missouri-Columbia έχουν παρατηρήσει ότι με τη σωστή λήψη ενός συμπληρώματος ω-3, τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων μπορούν να μειωθούν κατά 50%. Θεαματικά τα αποτελέσματα, σε άτομα με στεφανιαία νόσο», σημειώνει ο κ. Μαυρεπής, «αλλά οι δράσεις των ω-3 δεν σταματούν εδώ. «Μπορούν να μειώσουν το
“πιάσιμο” των μυών και τους πόνους στις αρθρώσεις από εκφυλιστικές και άλλες παθήσεις, όπως και στους αθλούμενους. Έρευνες έχουν δείξει επίσης ότι το ιχθυέλαιο βελτιώνει τη διαδικασία ρύθμισης της ινσουλίνης[2] και βοηθά στην απώλεια βάρους[3]», συμπληρώνει.

 

Πηγές: 1. Hokanson JE, Austin MA: Plasma triglyceride level is a risk factor for cardiovascular disease independent of high-density lipoprotein cholesterol level: a meta-analysis of population-based prospective studies. J. Cardiovasc. Risk 3, 213–219 (1996). 2.   DeFina L., Marcoux L., Devers M., Cleaver LJ., Willis B., Effects of omega-3 supplementation in combination with diet and exercise on weight loss and body composition 3. Lardinois C.K., The role of omega 3 fatty acids on insulin secretion and insulin sensitivity, 1987 Nov;24(3):243-8.

 

 

Who is who
Ιωάννης Θ. Μαυρεπής
Eιδικός καρδιολόγος
Διεύθυνση: Ανατολικής Ρωμυλίας 28, Νεάπολη Θεσσαλονίκης
Τηλ.: 2310637666, κιν.: 6976564313
e-mail: ianos2011@live.com