Παιδί

Show_%cf%83%cf%87%ce%bf%ce%bb%ce%b5%ce%b9%ce%bf_site
Παιδί

Όταν χτυπήσει το κουδούνι...

της Βιβέτα Λαϊνιώτη

Ώρα για σχολείο!

Η επιστροφή στο σχολείο μπορεί για πολλά παιδιά να σημαίνει χαρά και επανασύνδεση με τους φίλους και τους δασκάλους τους. Γι’ άλλα, όμως, αποτελεί μια νέα πραγματικότητα που, πολλές φορές, γίνεται αποδεκτή με μεγάλη δυσκολία. Μιλάμε φυσικά για τα «πρωτάκια», για τα οποία το πρώτο σχολικό κουδούνι, θα σημάνει και τον πρώτο, δύσκολο αποχωρισμό από τη ζεστή αγκαλιά της μητέρας.

Κάθε αρχή και δύσκολη...
Στα «πρωτάκια» εντάσσουμε και τα παιδιά που ξεκινάνε το νηπιαγωγείο, αλλά και αυτά που κάνουν την πρώτη τους «εμφάνιση» στο δημοτικό. Οι αντιδράσεις στις οποίες θα αναφερθούμε πιο κάτω, μπορούν να εκδηλωθούν είτε στο πρώτο – πρώτο τους σχολικό ξεκίνημα, είτε στο δεύτερο ή ακόμη και στις δύο περιπτώσεις. Τα παιδιά αλλάζουν εντελώς περιβάλλον και έρχονται αντιμέτωπα με μια νέα πραγματικότητα, η οποία τα καλεί να ωριμάσουν, μακριά από το ασφαλές περιβάλλον του σπιτιού. Αυτές οι νέες συνθήκες μπορούν να τους προκαλέσουν έντονα συναισθήματα, όπως είναι η άρνηση για το σχολείο, η οποία μπορεί να συνοδεύεται από εκνευρισμό, υπερκινητικότητα, κλάμα, ακόμη και κοιλόπονο ή πονοκέφαλο (όπως ακριβώς και οι ενήλικοι, τα παιδιά ενδέχεται να σωματοποιήσουν πολλές φορές το άγχος τους). Συνηθισμένη είναι, επίσης, και η τάση επιστροφής τους σε παλιές συνήθειες, που είτε δεν μπορούν να ελέγξουν (π.χ. νυχτερινή ενούρηση) είτε απλά τα κάνουν να νιώθουν πιο ασφαλή (π.χ. παλιά παιχνίδια).

Οι παιδικοί φόβοι
Ο βασικός στόχος των παιδιών που βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση είναι να αποφύγουν το σχολείο, όχι τόσο γιατί το φοβούνται, αλλά γιατί κυριαρχεί το άγχος του αποχωρισμού από τη μητέρα τους. Για να επιτύχουν το στόχο αυτό, θα προφασιστούν διάφορες δικαιολογίες και αν δεν τα καταφέρουν να μείνουν στο σπίτι, θα μεταφέρουν τις αντιδράσεις τους εντός του σχολικού περιβάλλοντος: θα δείχνουν τάσεις απομόνωσης, δεν θα συμμετέχουν στις δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα εντός και εκτός της αίθουσας, θα κλαίνε και θα ζητάνε επίμονα τη μητέρα τους.
Κεντρικός πυρήνας των φόβων που ταλαιπωρούν την παιδική ψυχή είναι η ανησυχία, μήπως πάθει κάτι κακό αυτός που τα φροντίζει (που συνήθως είναι η μητέρα) κι έτσι χάσουν το πρόσωπο στο οποίο έχουν προσκολληθεί. Φοβούνται μήπως η μητέρα πάθει κάποιο ατύχημα ή μήπως εκείνα δεν κατορθώσουν να γυρίσουν κοντά της (και οι δυο φόβοι συνυπάρχουν όταν το παιδί πηγαίνει σχολείο).
Πολλές φορές, δεν είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς, ποια παιδιά θα εκδηλώσουν τις παραπάνω αντιδράσεις, όταν βρεθούν προ των σχολικών πυλών:
• Είναι τα παιδιά που ακολουθούν συνεχώς τη μητέρα τους στο σπίτι.
• Είναι αυτά που αρνούνται επίμονα να κοιμηθούν χωρίς τη μητέρα τους ή/και πηγαίνουν τη νύχτα στο κρεβάτι της.
• Προτιμούν να δέχονται φίλους στο σπίτι παρά να τους επισκέπτονται στο δικό τους.
• Αρνούνται να πάνε οπουδήποτε χωρίς τη μητέρα τους.
• Δείχνουν ανησυχία όταν η μαμά πρέπει εκτάκτως να φύγει για λίγο από το σπίτι και δυσκολεύονται χωρίς αυτήν.

Ο ρόλος των γονιών
Οι παρεμβατικοί και υπερπροστατευτικοί γονείς δημιουργούν ένα περιβάλλον με πολλούς περιορισμούς, με στόχο την «ασφάλεια» του παιδιού. Με τον τρόπο αυτό τα παιδιά αποκτούν σταδιακά μεγάλη εξάρτηση από αυτούς, με αποτέλεσμα η εμφάνιση της σχολικής φοβίας ή γενικά μιας φοβίας αποχωρισμού να είναι πολύ πιθανότερη και εντονότερη.
Εκτός από το υπερπροστατευτικό περιβάλλον που επιτείνει την εξάρτηση του παιδιού από τους γονείς, σημασία έχει και η αντιμετώπιση που αυτοί επιλέγουν, όταν το άγχος του αποχωρισμού πάρει σημαντικές διαστάσεις, όπως για παράδειγμα συμβαίνει στην περίπτωση του σχολείου. Κάποιες φορές, η αντιμετώπιση ενδέχεται να συμβάλλει στην επιδείνωση του άγχους. Η αποφυγή, για παράδειγμα, της έκθεσης στο αγχογόνο ερέθισμα (π.χ. «ας μην πάει σχολείο μια μέρα, δεν χάθηκε ο κόσμος»), οδηγεί απλώς στην ανακύκλωση και τη διαιώνιση αυτής της διαδικασίας. Τέλος, η επιτακτική συμπεριφορά, η αδιαφορία για το πρόβλημα και οι επιπλήξεις δεν θα έπρεπε να αποτελούν μεθόδους αντιμετώπισης καθώς δεν απαντούν στις βασικές ψυχικές ανάγκες του παιδιού αλλά, επιπλέον, προσθέτουν ένα ακόμα άγχος στο παιδί, που συνδέει την αλλαγή της συμπεριφοράς των γονιών του με το σχολείο, οδηγώντας το στο συμπέρασμα ότι αυτό το νέο περιβάλλον είναι όντως κάτι κακό.

 

Δείτε πρακτικές συμβουλές αντιμετώπισης εδώ!