Υγεία

Show_h-%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%ae-%cf%85%ce%b3%ce%b5%ce%af%ce%b1-%cf%80%ce%b5%cf%81%ce%bd%ce%ac%ce%b5%ce%b9-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%bf-%ce%ad%ce%bd%cf%84%ce%b5%cf%81%ce%bf
Υγεία

H καλή υγεία περνάει από το έντερο

της κ.Όλγας Μαυρομελανίδου

Η συζήτηση που γίνεται τον τελευταίο καιρό γύρω από τα προβιοτικά και τη χλωρίδα του εντέρου δεν είναι άδικη, αν αναλογιστούμε ότι η συμβολή της εντερικής χλωρίδας στην εύρυθμη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού ήταν ήδη γνωστή από τον πατέρα της Ιατρικής, Ιπποκράτη (460 π.Χ.- 360 π.Χ.), ο οποίος ανέφερε χαρακτηριστικά ότι “όλες οι ασθένειες προέρχονται από το έντερο”. Αλλά και ένα παλιό ρητό της Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής και της Αγιουβερδικής Ιατρικής της Ινδίας υποστήριζε ότι “η ρίζα της καλής και της κακής υγείας κατοικεί στο έντερο”.

Τι εννοούμε, όμως, με τον όρο προβιοτικό; Ετυμολογικά, ο όρος “προβιοτικό” προέρχεται από τη πρόθεση προ- (υπέρ) και το επίθετο βιοτικός (βίος=ζωή). Tα προβιοτικά λοιπόν δρουν υπέρ της ζωής. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (World Health Organization), τα προβιοτικά είναι «ζωντανοί μικροοργανισμοί που, όταν χορηγηθούν σε επαρκείς ποσότητες, παρέχουν πλεονέκτημα υγείας στον ξενιστή»[1].
Τα διάφορα εντερικά μικρόβια, επομένως, κάθε άλλο παρά επιβλαβή είναι για την ανθρώπινη υγεία, καθώς μεταξύ άλλων θωρακίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα, συμβάλλουν στην παραγωγή βιταμινών (βιταμίνη Β12 και Κ) και ενισχύουν τον μεταβολισμό των φυτικών ινών.

Οφέλη Προβιοτικών

  • Αποτρέπουν την ανάπτυξη παθογόνων μικροοργανισμών
  • Ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα
  • Βοηθούν στην εξισορρόπηση της εντερικής χλωρίδας μετά τη χρήση αντιβιοτικής θεραπείας
  • Συμβάλλουν στον έλεγχο των συμπτωμάτων των φλεγμονωδών παθήσεων του εντέρου, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου
  • Συμμετέχουν στην παραγωγή ενέργειας και τη σύνθεση βιταμινών
  • Βοηθούν στη μείωση εκδήλωσης αλλεργιών
  • Συμβάλλουν στον έλεγχο του βάρους
  • Δρουν θετικά στην αντιμετώπιση της ακμής
  • Ενισχύουν τον μεταβολισμό των φυτικών ινών

 

Ταΐστε τα μικρόβιά σας!
Η πληθώρα των ευεργετικών δράσεων των προβιοτικών βακτηρίων στην ανθρώπινη υγεία καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμη την ένταξή τους στο καθημερινό μας τραπέζι. Πλούσια σε προβιοτικά τρόφιμα είναι το γιαούρτι, το κεφίρ, το ξινολάχανο, το τουρσί, η μαύρη σοκολάτα και το ψωμί με προζύμι. Εξίσου σημαντικά για τη διατήρηση της ισορροπημένης εντερικής μικροχλωρίδας είναι και τα πρεβιοτικά, η τροφή δηλαδή των προβιοτικών βακτηρίων. Ο όρος πρεβιοτικά εισήχθη σχετικά πρόσφατα από τους καθηγητές Gibson και Roberfroid[2] και ορίζει τα πρεβιοτικά ως “μη απορροφούμενα συστατικά της τροφής που επηρεάζουν ευεργετικά τον ξενιστή, διεγείροντας επιλεκτικά την ανάπτυξη και/ή τη δραστηριότητα ενός ή περιορισμένου αριθμού βακτηρίων στο παχύ έντερο, και βελτιώνουν την υγεία του ξενιστή”[3]. Τροφές πλούσιες σε πρεβιοτικά είναι τα φρούτα και τα λαχανικά, ετσι μια ισορροπημένη διατροφή, η οποία περιέχει 5 μερίδες φρούτων και λαχανικών ημερησίως, παρέχει 5 έως 10g πρεβιοτικών. Ανάμεσα στα διάφορα φρούτα και λαχανικά, η μπανάνα, το πράσο, το κρεμμύδι, η αγκινάρα, η γλυκοπατάτα, το κιχώριο, το σκόρδο κ.ά. έχουν τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε πρεβιοτικά.

Τρόπος λήψης προβιοτικών
Παράλληλα με μια ισορροπημένη διατροφή πλούσια τόσο σε προβιοτικά όσο και σε πρεβιοτικά, είναι σημαντική και η λήψη ενός προβιοτικού συμπληρώματος. Η επιλογή του κατάλληλου προβιοτικού συμπληρώματος είναι το πρώτο βήμα στη προσπάθεια εξισορρόπησης της εντερικής χλωρίδας, εξίσου σημαντικός είναι όμως και ο τρόπος λήψης του. Συγκεκριμένα, συνιστάται να καταναλώνεται 30 λεπτά πριν το γεύμα για την προστασία της ευεργετικής δράσης των βακτηρίων από την οξύτητα του στομάχου και τελικά την καλύτερή τους απορρόφηση από τον εντερικό σωλήνα. Σε περιπτώσεις αντιβιοτικής θεραπείας, η χορήγηση των προβιοτικών συμπληρωμάτων συνιστάται να γίνεται 2 ώρες πριν τη λήψη της αντιβίωσης, ώστε να μην μειώνεται η αποτελεσματικότητά τους.

Χαρακτηριστικά ενός ποιοτικού προβιοτικού συμπληρώματος

  • Τα προβιοτικά στελέχη είναι ζωντανά και ικανά να πολλαπλασιαστούν όταν βρεθούν στο εντερικό περιβάλλον
  • Αποτελείται από συγκεκριμένα στελέχη υψηλής ανθεκτικότητας τα οποία είναι γνωστά για την ευεργετική τους δράση στον ανθρώπινο οργανισμό (π.χ. Lactobacillus spp. Bifidobacterium spp., Streptococcus thermophilus) και αναφέρονται σε πληθώρα κλινικών ερευνών
  • Περιέχει πολυσακχαρίδια (π.χ. μαλτοδεξτρίνη) τα οποία παρέχουν τροφή στα προβιοτικά βακτήρια
  • Η σύνθεσή τους από παρτίδα σε παρτίδα είναι ακριβής
  • Είναι απαλλαγμένα από γαλακτοκομικά και κοινά αλλεργιογόνα όπως σιτάρι, γλουτένη, ξηρούς καρπούς, αυγά κ.λ.π.
  • Προσφέρει ποικιλία στελεχών στην σύνθεσή του ώστε να καλύπτει τις διάφορες ανάγκες κάθε οργανισμού και με βάση την ηλικία του ατόμου

Προβιοτικά vs Αντιβιοτικά σημειώσατε 1
Είναι ευρέως γνωστό ότι η χρήση αντιβιοτικών φαρμάκων έχει αρνητική επίδραση στο ανθρώπινο μικροβίωμα. Τα αντιβιοτικά είναι σχεδιασμένα να καταπολεμούν συγκεκριμένα είδη παθογόνων μικροοργανισμών (π.χ. Escherichia coli, Staphylococcus aureus) ή να εμποδίζουν τον πολλαπλασιασμό και την ανάπτυξή τους. Δυστυχώς, όμως, η δράση τους δεν είναι εκλεκτική, με αποτέλεσμα να καταστρέφονται και τα ευεργετικά βακτήρια και να διαταράσσεται η ισορροπία της μικροβιακής χλωρίδας του εντέρου. Η ανισορροπία αυτή μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση διάρροιας, συνηθέστερη παρενέργεια της αντιβιοτικής θεραπείας, και μυκητιάσεων. Αναφορικά με τη προκαλούμενη από τη χρήση αντιβιοτικών διάρροια, επισκόπηση ερευνών του Παγκόσμιου Επιστημονικού Οργανισμού Cochrane collaboration σε 4.492 ασθενείς έδειξε ότι η χρήση προβιοτικών κατά τη διάρκεια της αντιβιοτικής θεραπείας μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης διάρροιας, η οποία οφείλεται στο βακτήριο Clostridium difficile[4].
Κρίνεται, επομένως, απαραίτητη η χορήγηση προβιοτικών τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά τη λήψη αντιβιοτικών φαρμάκων, καθώς η αποκατάσταση της εντερικής μικροχλωρίδας είναι μια δύσκολη και απαιτητική διαδικασία, η οποία μπορεί να απαιτήσει μέχρι και 6-12 μήνες.

 

* Ξενιστής: κάθε οργανισμός που φέρει ή περιέχει έναν άλλο οργανισμό, τον οποίο υποστηρίζει και τρέφει

 

Πηγές:
1. Report of a Joint FAO/WHO Expert Consultation on Evaluation of Health and Properties of Probiotics in Food Including Powder Milk with Live Lactic Acid Bacteria. Córdoba, Argentina: 2001. Oct 1-4, Health and Nutritional Properties of Probiotics in Food Including Powder Milk with Live Lactic Acid Bacteria.
2. Marcel Roberfroid: Emeritus Full Professor of Biochemistry and Toxicology, Université Catholique de Louvain, Belgium. Glenn Gibson: Professor of Food Microbiology, Head of Food Microbial Sciences, Department of Food and Nutritional Sciences, School of Chemistry, Food and Pharmacy, University of Reading, UK.
3. Gibson, G.R. & Roberfroid, M.B. (1995). Dietary modulation of the human colonic microbiota: introducing the concept of prebiotics. J Nutr., 125(6), 1401-12.
4. Goldenberg, J.Z., Ma, S.S.Y., Saxton, J.D., Martzen, M.R., Vandvik, P.O., Thorlund, K., Guyatt, G.H., Johnston, B.C. (2013). Probiotics for the prevention of Clostridium difficile-associated diarrhea in adults and children. Cochrane Database of Systematic Reviews, 5. Art. No.: CD006095.

 

who is who
Η κ. Όλγα Μαυρομελανίδου  εργάζεται ως Scientific Advisor στο Τμήμα Επιστημονικής Ενημέρωσης της εταιρίας ISO PLUS AE. Eίναι πτυχιούχος Χημείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και κάτοχος MSc Food Science από το University of Reading, UK.