Υγεία

Show_synenteuxi-katathlipsi
Υγεία

"Η κατάθλιψη είναι μία από τις συχνότερες παθήσεις στον σύγχρονο κόσμο" - Δρ. Λαμπρινή Σουφλέρη

της Μαρίας Λυσάνδρου

Μόνιμο “τρέξιμο”, απαιτητική καθημερινότητα, αυξημένες υποχρεώσεις... Αυτό είναι το μοτίβο ζωής των ανθρώπων στη σύγχρονη αναπτυγμένη κοινωνία, το οποίο συχνά πυροδοτεί την εμφάνιση διάφορων ψυχικών παθήσεων. Η κατάθλιψη, οι διαταραχές ύπνου και το έντονο στρες ταλαιπωρούν ένα μεγάλο αριθμό ατόμων, επηρεάζοντας άμεσα και την ποιότητα ζωής τους. Η νευρολόγος, Δρ. Λαμπρινή Σουφλέρη, μας αναλύει τις συχνότερες ήπιες ψυχικές παθήσεις σήμερα, σημειώνοντας βασικούς τρόπους αντιμετώπισής τους.

Ο τρόπος ζωής στις σύγχρονες αναπτυγμένες κοινωνίες φέρεται να επηρεάζει την ψυχική υγεία των ανθρώπων. Ισχύει αυτό και ποια ψυχική πάθηση εμφανίζεται συχνότερα σήμερα;
Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, με τους έντονους ρυθμούς, τους υψηλούς στόχους, την έλλειψη διαπροσωπικών σχέσεων, αλλά και ελεύθερου χρόνου, συμβάλλει πράγματι στην αύξηση της νοσηρότητας, σε περιπτώσεις ψυχικών παθήσεων.
Η κατάθλιψη είναι μία από τις συχνότερες παθήσεις στον σύγχρονο κόσμο. Αποτελεί, δε, τη σημαντικότερη αιτία αναπηρίας, καθώς επηρεάζει όλες τις ηλικίες, ιδιαίτερα άτομα της μέσης ηλικίας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ως αναπηρία ορίζεται ένα σύνολο βλαβών, περιορισμών δραστηριότητας και δυσκολιών συμμετοχής στην κοινωνία στην οποία ζει και κινείται το άτομο.

Πώς ακριβώς ορίζεται η κατάθλιψη;
Στην καθημερινή ζωή, με τον όρο “κατάθλιψη” εννοούμε μια κατάσταση θλίψης και μελαγχολίας. Αυτό συνήθως είναι παροδικό και μάλλον οφείλεται σε κάτι σχετικά ασήμαντο και επουσιώδες.
Στην Ψυχιατρική, ο όρος “κατάθλιψη” μπορεί επίσης να έχει αυτή τη σημασία, αλλά συνήθως αναφέρεται σε μια ψυχική ασθένεια, όταν αυτή δεν έχει φτάσει σε επίπεδο υψηλής σοβαρότητας.


Παρατηρούνται καθόλου διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, ως προς τον βαθμό εμφάνισης της κατάθλιψης;
Οι γυναίκες είναι περισσότερο επιρρεπείς στη νόσο, καθώς νοσούν σε ποσοστό 20%. Οι άνδρες, αντίστοιχα, νοσούν στο 12% του γενικού πληθυσμού1. Στη διαφορά αυτή σημαντικό ρόλο παίζουν οι ορμονικές διαφορές (για παράδειγμα, μελέτες έχουν δείξει ότι οι ορμόνες, όπως τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη, -ορμόνες με σημαντικό ρόλο στο γυναικείο οργανισμό- μπορεί να επηρεάσουν τόσο την επικοινωνία των εγκεφαλικών κυττάρων μεταξύ τους, όσο και τους κιρκάδιους ρυθμούς, δηλαδή το βιολογικό ρολόι, με συνέπεια να ευνοούνται οι διακυμάνσεις της ψυχικής διάθεσης). Επιπλέον, σημαντικό ρόλο στη διαφορά αυτή παίζουν και οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες (τοκετοί, ανατροφή παιδιών, οικογενειακοί λόγοι, επαγγελματική καταξίωση κ.λπ.).
Σύμφωνα, δε, με εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, περισσότεροι από 300 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σήμερα με κατάθλιψη.

Με ποιους τρόπους μπορούμε, λοιπόν, να αντιμετωπίσουμε την κατάθλιψη;
Η αντιμετώπιση της κατάθλιψης βασίζεται στην αιτιοπαθογένεια της νόσου, στη χρονική διάρκεια και στην ένταση των συμπτωμάτων, καθώς και στο προφίλ του ασθενούς.
Όταν τα συμπτώματα είναι ήπια και πρόσφατης έναρξης, συνήθως συνιστώνται πρακτικές αντιμετώπισης που δεν περιλαμβάνουν τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής.
Κρίνεται, βέβαια, σκόπιμος ο έλεγχος για τον αποκλεισμό κάποιας νευροεκφυλιστικής αυτοάνοσης νόσου ή έλλειψης βιταμινών και ηλεκτρολυτών. Ως εκ τούτου, λοιπόν, συνιστάται η αποκατάσταση των παθολογικών προβλημάτων, εφόσον προκύψουν από τον έλεγχο που θα γίνει.

Πρακτικά, στην καθημερινότητά μας, τι μπορούμε να κάνουμε για τη διατήρηση της καλής μας ψυχολογίας;
Σε γενικές γραμμές, η συμμετοχή σε σπορ και προγράμματα άσκησης ανεβάζει τη διάθεση, και συμβάλλει στη μείωση των επιπέδων της κατάθλιψης.
Η άσκηση αλλάζει τη διάθεση, μέσω της ρύθμισης του άγχους, της ενίσχυσης της αυτοεκτίμησης και της εικόνας του σώματος, και της ανόδου της αυτοπεποίθησης. Επίσης, αλλάζει ή ρυθμίζει καλύτερα μια σειρά φυσιολογικών μηχανισμών στα άτομα με κατάθλιψη, όπως είναι η έκκριση των ενδορφινών, οι αυξομειώσεις στη θερμοκρασία του σώματος κ.λπ.
Το περπάτημα είναι ευεργετικότερο από το τρέξιμο (μέτριας έντασης) – και κυρίως σε καθαρό αέρα (ο ιονισμένος αέρας είναι κοντά σε καθαρό περιβάλλον). Αυτά τα είδη άσκησης είναι πιο ωφέλιμα για τον οργανισμό. Το γρήγορο τρέξιμο (σπριντ), επίσης, αυξάνει αρκετά τη διάθεση. Και η άσκηση με αντιστάσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη θεραπεία μέτριας και έντονης κατάθλιψης.
Γενικώς, δεν έχουν βρεθεί αρνητικές επιδράσεις της άσκησης σε πληθυσμούς ατόμων με κατάθλιψη. Σημειωτέον, δε, ότι η μέτριας έντασης άσκηση φαίνεται να είναι αποτελεσματικότερη για την παραμονή στην άσκηση των ατόμων αυτών.

Η άσκηση από μόνη της, ωστόσο, είναι επαρκής; Με τι άλλο μπορεί να συνδυαστεί, προκειμένου να υπάρξουν πιο “ασφαλή” αποτελέσματα;
Για μια πιο συστηματική υποστήριξη των ατόμων με κατάθλιψη, υπάρχει ανάγκη συνδυασμού της άσκησης με άλλες μορφές θεραπείας, όπως είναι οι ομάδες συζήτησης, οι ομάδες αυτο-βοήθειας ή άλλες γνωστικές θεραπείες. Ίσως μερικά ψυχολογικά προβλήματα, όπως εκείνα που σχετίζονται με την κατάθλιψη, να χρειάζονται απλά μια εσωτερική ενεργοποίηση από τα άτομα για να μετριασθούν. Η άσκηση και η συμμετοχή σε φυσικές δραστηριότητες προσφέρουν αυτή την ενεργοποίηση.
Η δυσκολία, βέβαια, για τα άτομα με κατάθλιψη, είναι να πειστούν για την αξία της άσκησης. Και επειδή όλες οι μορφές άσκησης έχουν μέσα τους το στοιχείο του παιχνιδιού, της διασκέδασης και της εκτόνωσης, από τη στιγμή που θα αρχίσουν να γυμνάζονται, επικοινωνούν με άλλους, ενεργοποιούνται πνευματικά και σωματικά, και αρχίζουν να αντιλαμβάνονται αλλαγές στο σώμα τους και στη διάθεσή τους.

Η διατροφή μπορεί να παίξει ρόλο είτε στην εμφάνιση, είτε στην αντιμετώπιση τέτοιου τύπου ήπιων ψυχικών παθήσεων;
Έρευνες έχουν δείξει ότι, όντως, υπάρχει σχέση μεταξύ του τρόπου διατροφής και της κατάθλιψης: Οι καταθλιπτικοί έχουν έλλειψη από πολλών ειδών βιταμίνες (λόγω πολλών στρεσογόνων ορμονών που τις καταστρέφουν). Ακόμα, επιβαρυντικοί παράγοντες μπορεί να είναι η διατροφή με υψηλά σάκχαρα, οι πολλοί καφέδες (λόγω της καφεΐνης), η εκτεταμένη κατανάλωση γαλακτοκομικών, αλλά και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Έχει παρατηρηθεί, δε, ότι τα άτομα με κατάθλιψη έχουν πιο χαμηλή χοληστερίνη από το κανονικό.
Η μεσογειακή διατροφή αποδεικνύεται αρκετά αποτελεσματική, λόγω του ότι είναι πλούσια σε ελαιόλαδο και ιχθυέλαιο (Ω-3) – και κυρίως σε λαδερά ψάρια, όπως οι σαρδέλες.

Πέρα από τις συμβατικές μεθόδους αντιμετώπισης του έντονου άγχους που χαρακτηρίζει τον σύγχρονο άνθρωπο, αρκετά δημοφιλείς φαίνεται να είναι και κάποιες πιο εναλλακτικές μέθοδοι αντιμετώπισης της κατάστασης. Ποια είναι η δική σας γνώμη;
Πράγματι, πολύς κόσμος τις δοκιμάζει. Ο διαλογισμός, η θετική σκέψη, η συμμετοχή σε ομάδες ψυχοθεραπείας ή σε ομαδικά προγράμματα χορού και διασκέδασης, είναι μερικές πρακτικές που συγκαταλέγονται στους απλούς τρόπους διαχείρισης του άγχους και της αρνητικής διάθεσης.
Ωστόσο, ο ασθενής που έχει ακολουθήσει τις παραπάνω εναλλακτικές μεθόδους συστηματικά και βλέπει ότι δεν έχουν αποδώσει, θα πρέπει να επισκεφθεί έναν ειδικό για περαιτέρω διερεύνηση και αποκατάσταση της νόσου. Η καθυστηρημένη αντιμετώπιση της κατάστασης συνδέεται με “φτωχή” αποτελεσματικότητα και, τελικά, εγκατάσταση του νοσηρού.

Πέρα από την κατάθλιψη, όμως, και οι διαταραχές ύπνου ταλαιπωρούν επίσης πολύ κόσμο...
Οι διαταραχές ύπνου, οι οποίες αφορούν σε διαταραχή του κιρκάδειου ρυθμού (διαταραχή στην έναρξη του ύπνου, ενδιάμεση αϋπνία και πρώιμη πρωινή έγερση) και σε κατακερματισμό του ύπνου, θα πρέπει επίσης να διερευνώνται, διότι συνήθως αποτελούν τα πρώιμα συμπτώματα πολλών νευροεκφυλιστικών νοσημάτων.
Η έγκυρη διάγνωση και η κατάλληλη αντιμετώπιση παίζουν σημαντικό ρόλο στη βελτίωση του τρόπου ζωής.

Τι θα συμβουλεύατε εσείς κάποιον που δυσκολεύεται συστηματικά να κοιμηθεί ή έχει γενικώς διαταραγμένο ύπνο;
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Διαταραχών Ύπνου, υπάρχουν ορισμένες βασικές συμβουλές που αφορούν στις συνθήκες υγιούς ύπνου, οι οποίες μπορούν να συνδυαστούν με ειδικές θεραπείες κατόπιν οδηγιών ενός ειδικού. Οι συμβουλές αυτές είναι οι εξής:

• Επαναπροσδιορίζεται ο κιρκάδιος κύκλος, με σταθερή ώρα κατάκλισης, με εξατομίκευση αναλόγως της κάθε περίπτωσης.
• Αποφεύγουμε τα οινοπνευματώδη ποτά, καθώς και την κατανάλωση καφέ, τσαγιού και αεριούχων σκευασμάτων αργά το απόγευμα.
• Παίρνουμε το τελευταίο γεύμα της ημέρας γύρω στις 20:00.
• Κάνουμε ένα χλιαρό μπάνιο πριν την κατάκλιση.
• Αποφεύγουμε να τρώμε και να στριφογυρίζουμε στο κρεβάτι.
• Αποφεύγουμε να έχουμε ηλεκτρικές συσκευές μέσα στο υπνοδωμάτιο.
• Γυμναζόμαστε συστηματικά κατά τις πρωινές ώρες.

1Kurlowicz L. Greenberg SA. The Geriatric Depression Scale (GDS). AJN 2007, 107:67-68

 

who is who

Λαμπρινή Σουφλέρη
Νευρολόγος
Η Δρ. Λαμπρινή Σουφλέρη είναι νευρολόγος, με ιδιωτικό ιατρείο στη Γλυφάδα. Διαθέτει πτυχίο Ιατρικής από το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και έχει εξειδικευτεί στην Παθολογία από το 1ο Νοσοκομείο ΙΚΑ, στην Ψυχιατρική από το Δρομοκαΐτειο Νοσοκομείο Αθηνών και στη Νευρολογία από το Αιγινήτειο Νοσοκομείο. Ακόμη, έχει εμπειρία στις διαταραχές ύπνου και στις εγχύσεις Botox για την αντιμετώπιση της ημικρανίας και της σπαστικής ημιπληγίας.
Διεύθυνση: Λαζαράκη 33, Γλυφάδα, Τηλ.: 210-3615213