Παιδί

Show_366
Παιδί

Δώρα πασπαλισμένα με ενοχές

του Ραζμίκ Αγαμπατιάν

H υπερπροσφορά δώρων στα παιδιά συνήθως συνιστά το «άλλοθι» του πολυάσχολου γονέα, που δεν αισθάνεται επαρκής, επειδή δεν προλαβαίνει να αφιερώσει όσο χρόνο νομίζει ότι πρέπει ή θα ήθελε στο παιδί του.


Προσαρμοσμένο στις σύγχρονες «αξίες» του άκρατου καταναλωτισμού, δυστυχώς το δώρο δεν συνιστά πλέον μια τρυφερή χειρονομία από τον γονέα. Άλλωστε, ούτε και για τους γονείς σημαίνει μια ξεκάθαρη προσφορά αγάπης προς το παιδί. Σύμφωνα με την κυρία Νατάσσα Καραμολέγκου, Μsc Αναπτυξιακή Ψυχολόγο, τα δώρα έχουν πλέον τη μορφή της οικονομικής προβολής του γονέα, είτε αυτός μπορεί να διαθέσει χρήματα είτε όχι, για την απόκτησή τους. Από την άλλη, μια τέτοια νοοτροπία οδηγεί το παιδί στο να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά  ενός πρόωρα ανώριμου «ενήλικα», εξαιτίας της επιλογής δώρων που δεν ταιριάζουν με την ηλικία του.


Δεν είναι άλλωστε λίγες οι φορές, που οι γονείς αγοράζουν πολύ ακριβά και ακατάλληλα δώρα στα παιδιά τους, είτε γιατί δεν ξέρουν να εκφράσουν με άλλο τρόπο την αγάπη τους προς το παιδί είτε γιατί έχουν την οικονομική άνεση να το κάνουν.


Τα δώρα που συνήθως επιλέγουν σήμερα οι γονείς για τα παιδιά τους είναι αντικείμενα της σύγχρονης τεχνολογίας, όπως κινητά τηλέφωνα, εξελιγμένοι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, ηλεκτρονικά παιχνίδια, κ.ά. Όμως και γονείς που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν στα παιδιά τους τόσο ακριβά δώρα, πολλές φορές «αναγκάζονται» να το κάνουν, γιατί το ίδιο το παιδί τα ζητά επίμονα, επειδή τα έχει κάποιος φίλος του.

Η σημασία του δώρου
Δώρο, απλό, τρυφερό και χαρισμένο με αγάπη ή ...grande και πανάκριβο;
Η προσφορά ενός δώρου συνδέεται γενικά με την έκφραση αγάπης, αναγνώρισης και  ευγνωμοσύνης προς ένα πρόσωπο. Έτσι, όταν δίνουμε ή δεχόμαστε ένα δώρο, νιώθουμε χαρά και ικανοποίηση. Όπως εξηγεί η κυρία  Καραμολέγκου, το δώρο συνιστά έναν μη λεκτικό τρόπο επικοινωνίας και η «μετάφρασή» του ποικίλλει, ανάλογα με την περίπτωση αλλά και το «ύφος» του δώρου.


Στις μέρες μας, η σημασία του δώρου στα παιδιά έχει αλλάξει κατεύθυνση, επισημαίνει η ειδικός. Και αυτό έχει αρνητική συνέπεια στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και του ψυχισμού τους. Τα παιδιά δεν γεννιούνται άπληστα. Γίνονται.


Πολλοί γονείς δυσκολεύονται να εκφράσουν την αγάπη τους με λόγια ή με απλές συμπεριφορές-μια τρυφερή αγκαλιά, ένα μπράβο- που το παιδί έχει ανάγκη και στρέφονται στα δώρα. Έτσι, χάνουν την συναισθηματική επαφή μαζί του, ενώ του περνούν το μήνυμα ότι η αγάπη εκφράζεται μόνο με την ύλη. Τα παιδιά αυτά μπαίνουν στη λογική του να ζητούν συνεχώς από τους γονείς και γίνονται χειριστικά απέναντί τους.


Άλλοι πάλι γονείς, αναπτύσσουν συναισθήματα ενοχής απέναντι στα παιδιά τους για διάφορους λόγους. Μπορεί να δουλεύουν πολλές ώρες και να μην μπορούν να τους αφιερώσουν χρόνο, να μαλώνουν μαζί τους ή να είναι πολύ αυστηροί και μετά να το μετανιώνουν, να έχουν χωρίσει από τον /την σύζυγό τους. Όποιος και αν είναι ο λόγος, αισθάνονται ότι το παιδί δεν είναι ευτυχισμένο εξαιτίας τους και προσπαθούν να το ικανοποιήσουν με δώρα, για να εξαγοράσουν την αγάπη του.


Πολλοί γονείς επίσης, στερημένοι οι ίδιοι στα παιδικά τους χρόνια, θεωρούν ότι το παιδί τους πρέπει να έχει τα πάντα για να μην νιώσει όπως εκείνοι όταν ήταν παιδιά.
Και εδώ συμβαίνει το μεγάλο λάθος. Οι γονείς θέλοντας το παιδί τους να μην αισθάνεται μειονεκτικά απέναντι στα άλλα παιδιά, του προσφέρουν συχνά  ό,τι τους ζητά, θυσιάζοντας και αγνοώντας τις δικές τους ανάγκες.


Το αποτέλεσμα είναι –είτε έχουν οικονομική άνεση είτε όχι- να το μαθαίνουν άθελά τους να αδιαφορεί, να αγνοεί τις ανάγκες των άλλων, να θεωρεί την προσφορά δεδομένη και να καταλήξει να γίνει εγωκεντρικό.


Τέλος, υπάρχουν γονείς που, επειδή βαριούνται την γκρίνια των παιδιών όταν αυτά ζητούν επίμονα κάτι, τους το αγοράζουν για να ηρεμήσουν και αυτά και εκείνοι, εξηγεί η κυρία Καραμολέγκου.


Υπάρχει, τέλος, η τακτική του εκβιασμού και της εξαγοράς. Γονείς που λένε στο παιδί «αν πάρεις καλό βαθμό στο τρίμηνο, θα σου αγοράσω κινητό». Έτσι, όμως, το παιδί θα διαβάσει για να πάρει το δώρο και όχι για το όφελος που θα του προσφέρει η μάθηση. Αυτό μεταφράζεται σαν δωροδοκία, με αρνητικές συνέπειες για το ίδιο και την προσωπικότητά του.

Συνέπειες
Το παιδί που κατακλύζεται από δώρα, χάνει τελικά το ενδιαφέρον του για αυτά. Δεν προλαβαίνει ούτε  παίξει μαζί τους αλλά ούτε και να τα βαρεθεί.
Τα αντιμετωπίζει αδιάφορα και πολλές φορές τα καταστρέφει, γιατί ξέρει ότι γρήγορα θα αντικατασταθούν από άλλα καινούρια.


Καλό είναι οι γονείς να γνωρίζουν ότι η αθρόα προσφορά δώρων είναι πράξη αντιπαιδαγωγική, όχι μόνο γιατί ακυρώνει την έννοια των ορίων, αλλά και γιατί κάνει τα παιδιά άπληστα και εγωκεντρικά και στην ουσία εξαγοράζει την αγάπη τους.
Και επίσης να μην ξεχνούν πως, το μεγαλύτερο δώρο για ένα παιδί είναι η πραγματική αγάπη, αυτή που δεν παζαρεύεται, αλλά που μεταφράζεται με το ενδιαφέρον μας, με την επικοινωνία μας, με την κατανόηση και με το χρόνο που περνάμε μαζί του.

Βάζοντας όρια
Το δώρο στο παιδί θα πρέπει να γίνεται σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή και για συγκεκριμένο λόγο (π.χ. γιορτές, γενέθλια, μια σπουδαία επιτυχία για το ίδιο), ώστε μάθει να εκτιμά αυτό που του προσφέρουν αλλά και τον λόγο για τον οποίο του το προσφέρουν.
Η επιλογή των δώρων θα πρέπει να γίνεται με βάση την ηλικία του παιδιού.
Βίαια παιχνίδια που προβάλλουν την επιθετικότητα, καλό είναι να αποφεύγονται.
Ας μην επιλέγουμε παιχνίδια που δεν συμβαδίζουν με τη νοητική του ανάπτυξη του παιδιού ή είναι πολύ δύσκολα στην κατανόησή τους, γιατί θα χάσει το ενδιαφέρον του και θα απογοητευτεί.


Αν θέλουμε να μάθουμε και στα παιδιά την έννοια των ορίων, αλλά και το να εκτιμούν αυτό που έχουν, καλό είναι να βάλουμε όριο στη δική μας καταναλωτική μανία. Αν οι γονείς δίνουν μεγάλη σημασία στα υλικά αγαθά, τότε και το παιδί θα πάρει το μήνυμα ότι η αξία στην κοινωνία μετριέται με την ποσότητα και όχι με την ποιότητά τους. Έτσι, μεγαλώνοντας, θα υποφέρει από ένα διαρκές και ανούσιο ανικανοποίητο αίσθημα, ενώ η αυτοεκτίμησή του θα συνδέεται αποκλειστικά και μόνο με τα υλικά αγαθά. 
Μην παίρνετε στο παιδί ό,τι σας ζητά. Το παιδί που έχει αμέσως ό,τι απαιτεί, γίνεται κακομαθημένο και κινδυνεύει να καταλήξει ένας δυστυχισμένος ενήλικας, χωρίς ουσιαστικούς στόχους, που τον ενδιαφέρει μόνο ο εαυτός του. Δυστυχισμένοι ωστόσο θα είναι και οι γύρω του, καθώς η προσφορά τους ούτε θα αναγνωρίζεται αλλά ούτε και θα εκτιμάται από το ίδιο. Θα θεωρείται είτε απλά αυτονόητη είτε πολύ λίγη.
Καλό είναι να προτείνουμε στο παιδί να  μαζέψει τα παιχνίδια που δεν χρησιμοποιεί και να τα χαρίσει σε άλλα παιδάκια που τα έχουν ανάγκη για να χαρούν.